Στοιχειώδη Μαθήματα Φιλελευθερισμού για Αρχαρίους.

Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Ώστε κάποια κορυφαία στελέχη της ΝΔ φοβούνται πως το κόμμα, μπορεί να γίνει νεοφιλελεύθερο! Αν και είμαι απόλυτα σίγουρος πως δεν έχουν ιδέα για τι πράγμα ακριβώς ομιλούν ενστικτωδώς εν τούτοις αντιδρούν σε μια επερχόμενη πραγματικότητα. Σε μια νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση δεν θα είναι δυνατόν να είσαι Υπουργός και να διορίζεις σε δημόσιο φορέα της αρμοδιότητάς σου το σύνολο σχεδόν των άνεργων ψηφοφόρων της περιφέρειάς σου (της Ροδόπης λχ). Ούτε και να παίρνεις «μέτρα» που κάνουν κάποιους ενδιαφερόμενους φίλους σου πάμπλουτους και που εξαθλιώνουν οικονομικά μερικές χιλιάδες άλλους.

Ποια είναι τελικά η πραγματική έννοια του φιλελευθερισμού και σε τι ακριβώς διαφέρει από τον νεοφιλελευθερισμό; Η ΝΔ ιδεολογικά υποστηρίζει ένα θεωρητικό νεφέλωμα που σε τελική ανάλυση δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Ο Ριζοσπαστικός Φιλελευθερισμός υπήρξε ένα εφεύρημα κενό περιεχομένου που έδινε στους εκάστοτε κυβερνώντες υποστηρικτές του την δυνατότητα να κάνουν οτιδήποτε ήθελαν («δανειζόμενοι ιδεολογικά όπλα από την φαρέτρα και της Δεξιάς και της Αριστεράς»). Ο όρος δεν υπάρχει πουθενά σαν πολιτικός προσδιορισμός, και έδινε το δικαίωμα σε άσχετους να υποστηρίζουν πως στηρίζονται σε κάποια ιδεολογική βάση.

Ο Φιλελευθερισμός από την άλλη πλευρά, όπως τουλάχιστον αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, είχε σαφέστατο πολιτικό περιεχόμενο, που δυστυχώς αλλοιώθηκε με το πέρασμα των χρόνων.  Ξεκίνησε σαν η ιδεολογία των... μεσαίων εμπορικών και μεταπρατικών τάξεων, που βρίσκονταν σε σύγκρουση με την αριστοκρατική φεουδαρχία και τα μετέπειτα εμφανισθέντα μισθοσυντήρητα εργατικά στρώματα. Δεν είναι τυχαίο πως στην σύγκρουσή τους με την ανερχόμενη δυναμική οικονομικά μεσαία αστική τάξη η αριστοκρατία στήριξε τις Μαρξιστικές δοξασίες χρηματοδοτώντας την δημιουργία τους (ο Ενγκελς υπήρξε μέλος της ελίτ των γαιοκτημόνων και βασικός χρηματοδότης του Μαρξ).

Με τα χρόνια και την μετάλλαξη των Συντηρητικών και την ενίσχυση των εργατικών/σοσιαλιστικών κομμάτων οι φιλελεύθεροι, σε αναζήτηση ταυτότητας και λαικών ερεισμάτων, άρχισαν να εγκαταλείπουν κάποιες από τις βασικές τους αρχές. Η φορολογία αίφνης, από εργαλείο προστασίας της ιδιοκτησίας μέσω κρατικών μέσων δημόσιας τάξης, άρχισε να γίνεται αποδεκτή σαν μηχανισμός αναδιανομής εισοδήματος και αποκατάστασης κοινωνικών ανισοτήτων. Σταδιακά όμως έτσι τα φιλελεύθερα κόμματα έχασαν την κοινωνική και πολιτική τους βάση δίνοντας χώρο στους σοσιαλιστές από την μία πλευρά και τους αυταρχικούς συντηρητικούς (κρατιστές ενάντια στα ατομικά δικαιώματα) από την άλλη.

Η παρακμή τους υπήρξε αναπόφευκτη και βαθμιαία πέρασαν, με ελάχιστες αναλαμπές, στο περιθώριο της πολιτικής ζωής.

Η εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού προκάλεσε επανάσταση στα πολιτικά δρώμενα ολόκληρου του κόσμου (πλήν Ελλάδας, βέβαια). Με την επίδραση του Φρήντριχ φον Χαύεκ, και μιάς σειράς άλλων διάσημων οικονομολόγων στη συνέχεια (Μίσες, Φρήντμαν, Μέλτζερ, Βαννίσκυ, Λαφέρ, Γκίλντερ, Στίγκλερ, Πόσνερ, Πέλτζμαν, Μπέκερ κλπ) και κορυφαίων πολιτικών προσωπικοτήτων (Θάτσερ, Ρήγκαν) η κίνηση αυτή ανέτρεψε τα παγκόσμια παραδεκτά δεδομένα και εισήγαγε καινούργιες αρχές στην κυβερνητική και οικονομική πολιτική. Σε αδρές γραμμές οι νεοφιλελεύθεροι ανέτρεψαν τις κλασσικές και παραδοσιακές φιλελεύθερες αρχές που επέμεναν σε ένα κράτος «νυχτοφύλακα σκύλο» (δίχως δηλ. καμία ανάμιξη στην πολιτική) αποδεχόμενοι την κρατική παρέμβαση (το «νέο») αλλά μοναχά στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού. Εξ ού και οι ψευδολογίες και αδεξιότητες των κατηγόρων του που υποστηρίζουν πως ο ν/φ υπεραμύνεται της λαικής εξαθλίωσης και της δύναμης των μονοπωλίων !!

Οι βασικές αρχές μιάς ν/φ πολιτικής μπορούν να συνοψισθούν στις παρακάτω βασικές πολιτικές κατευθύνσεις:

1.Δραστική μείωση των φόρων

2. Κατάργηση διοικητικών παρεμβάσεων, εγκρίσεων και ελέγχων στην λειτουργία της οικονομίας

3. Περιορισμοί στις εξουσίες και τις παρεμβάσεις της γραφειοκρατίας

4. Μείωση της κρατικής ιδιοκτησίας μέσω εκτεταμένων ιδιωτικοποιήσεων

5. Περιορισμός της κυκλοφορίας του εκδιδόμενου από το δημόσιο χρήματος

6. Ενίσχυση των μηχανισμών εφαρμογής ανταγωνισμού στην οικονομία και πολιτικής κατά των τράστ

Στόχος μιάς ν/φ πολιτικής είναι η μείωση των δημοσίων δαπανών μέσω κατάργησης κρατικών φορέων και εξοικονόμησης χρημάτων για ενίσχυση των πράγματι αναξιοπαθούντων στην κοινωνία. Όχι δηλαδή φόροι, μικρό δημόσιο, ελεύθερες οικονομικές (και, εξυπακούεται, εργασιακές) σχέσεις, και ικανοποιητικά προγράμματα κοινωνικής προστασίας σε ένα πλαίσιο αποτελεσματικής παιδείας με ανταγωνιστική λειτουργία του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Ποιες από τις παραπάνω αρχές εφαρμόσθηκαν στην Ελλάδα ώστε κάποιοι αδαείς να ισχυρίζονται πως τα οικονομικά μας χάλια είναι αποτέλεσμα ν/φ επιλογών; Αντίθετα ο, επιθετικός μάλιστα, κρατισμός χαρακτήριζε τις πολιτικές των περισσότερων ελληνικών κυβερνήσεων – συμπεριλαμβανομένων και αυτών των Μνημονίων. Είναι ακατανόητο πως είναι δυνατόν κάποιοι να πιστεύουν πως είναι δυνατόν να βρεθεί λύση στα οικονομικά μας αδιέξοδα εφαρμόζοντας πολιτικές ακριβώς σαν αυτές που μας οδήγησαν σε αυτά.

Γιατί λοιπόν όλοι καταφέρονται με τόσο πάθος κατά του ν/φ; Απλά διότι αυτός καταργεί τα κομματικά φέουδα, εξαρθρώνει τις δημόσιες συντεχνίες και τους κομματικούς στρατούς που σιτίζονται από το δημόσιο και την κρατική γραφειοκρατία. Το ερώτημά μου πάντα παραμένει αναπάντητο. Γιατί τόσο πολύ μισούν κάτι που δεν καταλαβαίνουν καθόλου και υποστηρίζουν κάτι που δεν καταλαβαίνουν καλά; Στον Πειραιά σαν Δήμαρχος δοκίμασα ένα σχετικό μοντέλο ν/φ διοίκησης δίχως νέους φόρους/τέλη, δίχως εργολαβίες, δίχως μεγάλωμα των διοικητικών υπηρεσιών του δήμου, δίχως δάνεια και νέες δαπάνες και με στήριξη μόνο του ιδιωτικού τομέα. Ολοι είχαν να λένε για τα αποτελέσματα της δουλειάς μας (και βραβεία β’ καθαρότερης ευρωπαικής πόλης και καλύτερα στολισμένης στις γιορτές). Γιατί δεν το δοκιμάζουμε και στο κράτος; Γιατί επιμένουν όλοι στα ξεπερασμένα πρότυπα του κρατισμού;

Είχα προτείνει και άλλη φορά. Ας διαλέξουμε δύο νησιά. Στο ένα να καταργήσουμε τους άμεσους φόρους και κάθε άλλη οικονομική σχέση με το ελληνικό δημόσιο. Και στο άλλο να εφαρμόζαμε ένα σύστημα απόλυτης δημόσιας ανάμιξης και προστασίας. Και πάλι όμως αυτόνομα, δίχως παρέμβαση δηλαδή του υπόλοιπου ελληνικού κράτους (για κάλυψη ελλειμμάτων κλπ). Και να βλέπαμε σε 4-5 χρόνια τα αποτελέσματα. Γιατί ουδείς το τολμά;

Εξ άλλου και η ιστορία έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητα της πολιτικής των λιγότερων φόρων και του λιγότερου κράτους στην οικονομία. Εκπληκτοι οι απεσταλμένοι του Βυζαντινού αυτοκράτορα στην αυλή του Ταμερλάνου στην Σαμαρκάνδη το 1399, που βρέθηκαν εκεί με αποστολή να τον πείσουν να επιτεθεί στους Οθωμανούς, που απειλούσαν την Κων/πολη, είδαν την εκτέλεση ενός σατράπη/διοικητή που είχε παραβιάσει την εντολή του και είχε επιβάλει φόρους στον λαό!! Εξ ίσου και η ελληνική ιστορία του 19ου αιώνα είναι γεμάτη από λαικές εξεγέρσεις κατά των φόρων (όπως λχ των Χοντρογιάννιδων στον Μωριά) που όμως τις έχουν θάψει τα επίσημα βιβλία μας της ιστορίας.

Ο ν/φ λοιπόν αποτελεί μιά βιώσιμη διέξοδο από τα σημερινά μας εθνικά χάλια. Θα κάνουμε με τόλμη το σωστό βήμα ή θα ξαναγυρίσουμε στις ανούσιες χειρισμούς του παρελθόντος; Με ανόητους να βγάζουν χολή, ελπίζοντας στην στήριξη των ασχέτων και στην ευαρέσκεια τρων βολεμένων… Νοσταλγώντας ίσως πολιτικές αλλοπρόσαλλες των ετών 2004–2006, που αποδεικνύουν όσα παραπάνω ανέφερα. Παράδειγμα ένα ν/σ για τα εργασιακά των ΔΕΚΟ, που είχε τότε εμφανισθεί και που υποδηλώνει φαινόμενα Τζέκυλ και Χαιντ στην συμπεριφοράς της τότε ΝΔ. Επιλογές αλλοπρόσαλλες, απόψεις συγκεχυμένες και πρωτοβουλίες απόλυτα αντιφατικές σηματοδοτούσαν την καθημερινή σχεδόν δράση των διαφόρων κυβερνητικών τμημάτων. Το νομοσχέδιο για τις ΔΕΚΟ αποτελούσε ίσως την πλέον χαρακτηριστική περίπτωση.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που διοικητές των ΔΕΚΟ για να αποφύγουν ρήξεις με τους συνδικαλιστές των φορέων τους έχουν παραχωρήσει εξωφρενικές παροχές και προνόμια στα στελέχη των οργανισμών που διοικούσαν. Παροχές που οι σχετικές κρατικές εταιρίες δεν μπορούσαν οικονομικά να αντέξουν. Αλλά τελικά το βάρος έπεφτε στις πλάτες του ανύποπτου φορολογούμενου που πλήρωνε – δίχως ποτέ να ερωτηθεί – για τις υπερβολές και το βόλεμα των δημοσίων συντεχνιών.

Τα επιχειρήματα για δήθεν δυνατότητα των διοικήσεων των ΔΕΚΟ να απολύσουν υπαλλήλους που αποδεικνύονται ανεπαρκείς είναι έωλα. Ουδείς ποτέ έχει απορριφθεί μετά τη περίοδο δοκιμασίας που προβλέπεται και κανείς ποτέ δεν θα απολυθεί εφ’ όσον έχει «σώας τας φρένας». Ρυθμίσεις, λοιπόν, που να μεταφέρουν την ευθύνη για το μέλλον της επιχείρησης στις διοικήσεις και τους εργαζόμενους ήταν απαραίτητο να παρθούν.

Εδώ όμως δυστυχώς τελείωνε η δράση του φιλελεύθερου δόκτορος Τζέκυλ, που χαρακτήριζε την σχετική κυβερνητική πρωτοβουλία. Κι’ αναδύεται το αυταρχικά αποκρουστικό κι’ αντιφατικά κρατικοπαρεμβατικό πρόσωπο του κου Χάιντ. Που εκδηλώνεται με μια άνευ προηγουμένου κι εντελώς αδικαιολόγητη επίθεση κατά του φιλελεύθερου συστήματος των ελεύθερων διαπραγματεύσεων. Με εντελώς παλαιοσυντηρητικό αντανακλαστικά και με την επίδειξη ενός αναχρονιστικού πολιτικού «τσαμπουκά» η κυβέρνηση μεγάλωνε τις εξουσίες του κράτους και μετέτρεπε εργαζόμενους αλλά και διοικήσεις των οργανισμών κοινής ωφέλειας σε ανεύθυνα παιδαρέλια προσχολικής σχεδόν ηλικίας. Αν δεν τα βρούν εργαζόμενοι κι’ εργοδότες στις όποιες τους διαπραγματεύσεις ο Υπουργός με νόμο καθορίζει το τι δέον γενέσθαι. Και μάλιστα, αγοράζοντας μόλις το 1% της όποιας ιδιωτικής επιχείρησης, το δημόσιο θα μπορεί να επεκτείνει τον αυταρχισμό του και σε όποιον τομέα του ιδιωτικού τομέα κρίνει σκόπιμο. Είτε με αθώα, είτε με πονηρή πρόθεση. Είναι ακατανόητη η σκοπιμότητα αυτής της ρύθμισης. Και φέρνει στο νού την λογική της «κατευθυνόμενης επιχείρησης» (Wisrtschaftslegung) που είχε εμπνευσθεί ο Σπέερ και είχε εφαρμόσει ο (εθνικοσοσιαλιστής) Αντολφ Χίτλερ. Αλλά και τα περίφημα, αλλά τελικά ανεφάρμοστα, «εποπτικά συμβούλια» του τότε οικονομικού Τσάρου και σοσιαλιστή βέβαια Γεράσιμου Αρσένη.

Αυτές οι δύο ρυθμίσεις τινάζουν σον αέρα τις όποιες, εκ πρώτη όψεως, θετικές κυβερνητικέ προθέσεις. Και μετατρέπουν τον, «μεταρρυθμιστικό» υποτίθεται, νόμο σε αναχρονιστικό έκτρωμα ενός βάρβαρου κι απόλυτα ανελεύθερου κρατισμού.

Αν εκτιμάται πως οι διοικήσεις των ΔΕΚΟ υποχωρούν εύκολα και τινάζουν τα οικονομικά των τομέων που διοικούν στον αέρα, από πού προκύπτει πως ο όποιος Υπουργός έχει μεγαλύτερες αντιστάσεις; Κι αυτός είναι έρμαιο του πολιτικού κόστους. Κι έχει αμεσότερη σχέση με τις τσέπες των φορολογουμένων. Τους οποίους ουδέποτε θα διστάσει να επιβαρύνει προκειμένου να αυξήσει την πολιτική του δημοτικότητα και την γενικότερη λαική του αποδοχή.

 Ελεύθερες διαπραγματεύσεις λοιπόν, διαιτησία και κατάργηση του απαράδεκτου 1% και της ιδέας για Γραμματεία των ΔΕΚΟ. Μόνο έτσι μπορεί να εκφρασθεί μια πραγματική μεταρρύθμιση. Και οι υπόλοιποι κυβερνητικοί στόχοι μπορούν να υλοποιηθούν με την θέσπιση της ευθύνης – και για τα προσωπικά τους περιουσιακά στοιχεία – των διοικήσεων των ΔΕΚΟ, την διακοπή κάθε επιχορήγησης για δαπάνες λειτουργίας των ΔΕΚΟ και χωριστή καταγραφή των παροχών για κοινωνική προσφορά κάθε δημόσιας επιχείρησης.

Αυτές θα ήταν ν/φ επιλογές. Που όμως η τότε κυβέρνηση της ΝΔ μετά βδελυγμίας απέρριπτε. Ετσι και τώρα. Κάποιοι επιθυμούν λίγο από τα ίδια ανοσιουργήματα. Είναι δυνατόν οι υποψήφιοι Πρόεδροι της ΝΔ να τα ανέχονται;

http://ganast.blogspot.gr

Τι σημαίνει επιστροφή στη Δραχμή.

Καταστροφική θα ήταν για την οικονομία και τη χώρα τυχόν καταγγελία της δανειακής σύμβασης και επιστροφή στη δραχμή. Οι συνέπειες, όπως περιγράφονται παρακάτω από τον οικονομολόγο, επιστημονικό συνεργάτη του ΙΟΒΕ κ. Νίκο Βεντούρη, θα οδηγούσαν σε παράλυση τον δημόσιο τομέα, καθώς δεν θα υπήρχαν χρήματα για τη λειτουργία του, σε κατάρρευση τις τράπεζες, σε υποτίμηση του νέου νομίσματος, σε έκρηξη του πληθωρισμού και σε έλλειψη βασικών αγαθών, όπως καύσιμα, φάρμακα, τρόφιμα, πρώτες ύλες, μηχανήματα κ.λπ. 

1. Από τη στιγμή που θα σταματήσει η χρηματοδότηση από ΕΕ και ΔΝΤ θα γίνει βίαιος μηδενισμός του πρωτογενούς ελλείμματος. Το ποσό αυτό θα πρέπει να εξασφαλιστεί είτε από μείωση δαπανών, οπότε οδηγούμαστε σε περαιτέρω μείωση μισθών, συντάξεων, απολύσεων δημοσίων υπαλλήλων και κλείσιμο οργανισμών, είτε από αύξηση εσόδων, δηλαδή επιβολή πρόσθετων φόρων.


2. Ο βασικός μοχλός πίεσης προς την Ελλάδα θα είναι το τραπεζικό σύστημα. Από τη στιγμή που δεν προβλέπεται μηχανισμός εξόδου μιας χώρας από το ευρώ, θα πρέπει να δοθεί μια περίοδος προσαρμογής στο νέο νόμισμα. Η ΕΚΤ θα μειώνει σταδιακά τη διοχέτευση ρευστότητας στις τράπεζες, δημιουργώντας ασφυξία στην οικονομία. Οι τράπεζες προκειμένου να επιβιώσουν και να μπορέσουν να ανταποκριθούν στους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας που προβλέπονται από την ΕΚΤ θα πρέπει είτε να προβούν σε αναγκαστικές συγχωνεύσεις είτε να κρατικοποιηθούν. Είναι πιθανό ορισμένες να πτωχεύσουν. Παράλληλα, ΕΕ και ΔΝΤ θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν την εξυπηρέτηση του χρέους της χώρας ώστε να περιορίσουν τις συνέπειες στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα.


3. Το πρόβλημα ρευστότητας στην οικονομία θα ενταθεί καθώς θα αυξηθεί η φυγή καταθέσεων, λόγω της εντεινόμενης αβεβαιότητας και έλλειψης εμπιστοσύνης στο σύστημα. Η πιστωτική ασφυξία που θα επικρατήσει θα αναγκάσει την ελληνική κυβέρνηση να πάρει πρωτοβουλίες για να εκδώσει δικό της νόμισμα.


4. Ας υποθέσουμε ότι η κυβέρνηση επιλέγει την εισαγωγή νέου νομίσματος (νέα δραχμή) στην αγορά. Αυτόματα βέβαια σταματά οποιαδήποτε χρηματοδότηση από τους ξένους δανειστές και η χώρα δεν είναι πλέον σε θέση να εξυπηρετεί το χρέος της. Θα υπάρξει μια περίοδος προσαρμογής όπου θα κυκλοφορούν παράλληλα και τα δύο νομίσματα, ώσπου να αλλάξει όλο το σχετικό Δίκαιο και τα συμβόλαια που διέπουν τις οικονομικές συναλλαγές. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αλλαγή του νομικού καθεστώτος είναι μια περίπλοκη διαδικασία και μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Η νέα δραχμή θα εισαχθεί σε κάποια ισοτιμία σε σχέση με το ευρώ, ας υποθέσουμε στην αρχική των 340,75 δρχ. Θα ακολουθήσουν διαδοχικές υποτιμήσεις της δραχμής (μπορεί να φθάσουν ως και 50%-60%) προκειμένου να καλυφθεί το κενό ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.


5. Με την εισαγωγή του νέου νομίσματος οι ισολογισμοί των τραπεζών μετατρέπονται σε δραχμές, ενώ το χρέη τους προς τις ξένες τράπεζες (και την ΕΚΤ) παραμένουν σε ευρώ. Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές επιχειρήσεις που έχουν συναλλαγές με το εξωτερικό. Θα υπάρξουν διαδοχικές πτωχεύσεις (τραπεζών και επιχειρήσεων) και ραγδαία αύξηση της ανεργίας.


6. Οι διαδοχικές υποτιμήσεις θα δημιουργήσουν υπερπληθωρισμό (της τάξεως του 25%-30%). Τα επίπεδα του πληθωρισμού θα ακολουθήσουν φυσικά και τα επιτόκια, κάνοντας ουσιαστικά την πίστωση αδύνατη.


7. Ακόμη και ύστερα από λογιστικό έλεγχο του χρέους, το όποιο τελικό χρέος αποφασιστεί θα είναι σε ευρώ και άρα ενδέχεται να υπερβεί το 200%-220% του ΑΕΠ (λαμβάνοντας υπόψη και το βάθος της ύφεσης). Ουσιαστικά η χώρα κηρύσσει στάση πληρωμών, καθώς δεν μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος της.


8. Το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (περίπου 10 δισ. ευρώ) θα μηδενιστεί απότομα, αφού δεν θα είναι δυνατόν να γίνονται εισαγωγές. Ετσι, θα σταματήσουν να εισάγονται βασικά αγαθά, όπως καύσιμα, φάρμακα, τρόφιμα, μηχανήματα κ.ά. Η επίπτωση της κατακόρυφης πτώσης της κατανάλωσης στο ΑΕΠ θα είναι μεγάλη και εκτιμάται ότι η ύφεση θα φθάσει τα επίπεδα του 15%-20% μέσα σε ένα έτος.

Κερδισμένοι και χαμένοι


1. Θεωρητικά οι εξαγωγές θα ενισχυθούν λόγω της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας κόστους. Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι μετά την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη το ευρώ θα εισέλθει σε μια μεγάλη περίοδο αναταραχής (και υποτιμήσεων). Επομένως, η υποτίμηση του ευρώ θα εμποδίσει την αύξηση των δικών μας εξαγωγών, δεδομένου ότι ο κύριος εμπορικός εταίρος μας είναι η ευρωζώνη.


2. Θα ωφεληθούν αυτοί που έχουν χρέη σε εθνικό νόμισμα και έχουν βγάλει τα κεφάλαιά τους στο εξωτερικό για να τα προστατεύσουν.


3. Οι τιμές υπηρεσιών του τουρισμού και οι τιμές των κατοικιών (ακίνητης περιουσίας) θα μειωθούν σημαντικά και πολλοί προσβλέπουν σε ανάπτυξη του τουρισμού και στην προσέλκυση νέων επενδύσεων. Ωστόσο εκτιμάται ότι τουρίστες και επενδυτές θα έρθουν σε μια κατεστραμμένη χώρα με διάχυτη τη φτώχεια, τις κοινωνικές συγκρούσεις, την πολιτική αστάθεια και τη διαρκή αβεβαιότητα. Επομένως, τα δύο βασικά επιχειρήματα για την επιστροφή στη δραχμή, δηλαδή η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και οι θετικές συνέπειες στον ρυθμό ανάπτυξης από την αύξηση των εξαγωγών και του τουρισμού, καταρρίπτονται καθώς οι θετικές συνέπειες θα είναι περιορισμένες. 

Η (υποτιθέμενη) υποτίμηση του εθνικού νομίσματος ως μέσο βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, που προβάλλεται ως το μείζον πλεονέκτημα της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα, μπορεί να προσφέρει πολύ λίγα αν η οικονομία δεν μετασχηματιστεί και δεν αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.

Εθνική απομόνωση

1. Σε περίπτωση εξόδου από την ευρωζώνη η Ελλάδα πιθανότατα θα αναγκαζόταν να εγκαταλείψει και την ΕΕ στο σύνολό της ως πλήρες μέλος. Θα ήταν αδύνατον για την Ελλάδα να παραμείνει ως πλήρες μέλος της ΕΕ έχοντας αποχωρήσει ως χρεοκοπημένη χώρα από την ευρωζώνη, καθώς με την έξοδο από το ευρώ θα αναγκαζόταν να εφαρμόσει μέτρα και πολιτικές, όπως ελέγχους στη διακίνηση κεφαλαίων, αγαθών, ατόμων κ.λπ., που θα παρέβαιναν τους κανόνες της ενιαίας, εσωτερικής αγοράς. Η παράβαση των κανόνων της ενιαίας, εσωτερικής αγοράς θα αποτελούσε τη βασικότερη αιτιολογία για αποχώρηση από την ΕΕ.


2. Η αποχώρηση από την ΕΕ θα σήμαινε την εγκατάλειψη πόρων ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ ετησίως από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (διαρθρωτικών ταμείων και ταμείων συνοχής, της ΚΑΠ κ.ά.). Ως εκ τούτου, όλα τα διαρθρωτικά προγράμματα (όπως το ΕΣΠΑ), που αποτελούν σημαντικά εργαλεία και μέσα ανάπτυξης, θα πρέπει να εγκαταλειφθούν.


3. Η Ελλάδα, επομένως, θα αποτελούσε ένα περιθωριοποιημένο κράτος της Ευρώπης, ανίκανο να επηρεάσει και να συνδιαμορφώσει τις πολιτικές εξελίξεις.


4. Θα ακυρωνόταν οποιαδήποτε πραγματική προοπτική για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμό της χώρας, που συμβάλλουν καθοριστικά στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, όπως εξυγίανση δημόσιων οικονομικών, ιδιωτικοποιήσεις, συρρίκνωση του δημόσιου τομέα, άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, καταπολέμηση φοροδιαφυγής, περιορισμός της γραφειοκρατίας, άρση εμποδίων στην επιχειρηματικότητα, δημιουργία φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, άνοιγμα αγορών εμπορευμάτων και εργασίας.


5. Η επικράτηση λαϊκίστικων, εθνικιστικών και εσωστρεφών πολιτικών δυνάμεων θα έθεταν σε κίνδυνο την πολιτική σταθερότητα και το πολίτευμα.


6. Επίσης, η έξοδος από την ευρωζώνη θα έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια της χώρας, καθώς η συμμετοχή στη ζώνη του ευρώ και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς διαφυλάττει σε μεγάλο βαθμό τα εθνικά συμφέροντα και την εθνική κυριαρχία της χώρας. Εκτός ευρώ η Ελλάδα θα δεχόταν πίεση από τη δυναμική της ανάπτυξης της Τουρκίας, ενώ δεν θα ήταν σε θέση να διαδραματίσει κανέναν ρόλο στην προώθηση της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για τη σταθερότητα, τη δημοκρατία και την ευημερία στην ευρύτερη περιοχή.


tovima.gr

Κράτος και Κρατισμός

 

1- Η άνοδος της ασημαντότητας που σωστά προέβλεψε ο Κορνήλιος Καστοριάδης, στηρίζεται, αφενός στην ευκολία των συγχύσεων που πυροδοτεί η παντοκρατορία της εικόνας πάνω στο λόγο και αφετέρου, στη διάλυση των δημόσιων χώρων. Το κεφαλαιώδες θέμα της διαλύσεως του δημόσιου χώρου το έχω επισημάνει ήδη και ευτυχώς, προστίθεται σε άλλες εγκυρότατες φωνές, όπως αυτή του Δημήτρη Τσάτσου, που από χρόνια επισημαίνει, με παρεμφερείς όρους, την ιδιοποίηση της πολιτικής.

2- Υπάρχει ένα ζήτημα στο οποίο η σύγχυση εννοιών και λειτουργιών, συναντά τη διάλυση του δημόσιου χώρου και αυτό είναι η σχέση του κράτους με τον κρατισμό. (Ι) Η αναγέννηση της συλλογικότητας: δημόσιος χώρος, γενικό συμφέρον, Κράτος

3- Τι είναι όμως δημόσιος χώρος; Είναι οι ελεύθερα προσβάσιμοι χώροι, με ελεύθερη συμμετοχή, στους οποίους εξυπηρετούνται το γενικό συμφέρον ή συλλογικά συμφέροντα, με ιδέες ή πράξεις των συμμετεχόντων. Ο δημόσιος χώρος είναι δηλαδή άρρηκτα συνδεδεμένος με τη συμμετοχή, τη συλλογικότητα – και έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών. Η ανάπτυξη νέων συλλογικοτήτων είναι αυτή που εγγυάται την οριοθέτηση του ανταγωνισμού των ατομικών συμφερόντων και του ατομισμού, την ισονομία, την ισηγορία, την προστασία των αδυνάτων, την προστασία δημόσιων αγαθών (όπως το περιβάλλον), είναι αυτή που εγγυάται τη λειτουργία του ατόμου εντός κοινωνίας και είναι, τέλος, αυτή που έχει ως σκοπό την αυτονομία – συλλογική και ατομική – όχι όμως την ιδιοτέλεια.

4- Ο «φιλελεύθερος κοινωνισμός», ο ανθρωπιστικός φιλελεύθερος σοσιαλισμός, εκφράζει ακριβώς αυτό: την αυτοδιάθεση ενός συνόλου που έχει σκοπό την πραγμάτωση κάποιου γενικού σκοπού, του δημόσιου συμφέροντος. Και θέλω εδώ να επικαλεστώ την παράδοσή μας και να επισημάνω ότι στην αρχαία πολιτεία, στην οποία κυριαρχούσε ο πολίτης έναντι του ατόμου, ο «ιδιώτης» είχε την έννοια του ανόητου, ήταν όρος που εξέφραζε απαξία έναντι της σύλληψης του πολίτη ως κοινωνικού έλλογου όντος. Μια κυρίαρχη και επίκαιρη κοινωνική διάκριση δηλαδή είναι σήμερα μεταξύ αυτών που προκρίνουν τη «λογική της πάρτης μου» έναντι αυτών που υπηρετούν τη λογική του «ενδιαφέροντος για το σύνολο και δια του συνόλου», μεταξύ των πολιτών και των ατόμων, μεταξύ αυτών που προκρίνουν την ελευθερία εντός της δικαιοσύνης και εκείνων που την αντιλαμβάνονται απόλυτα, μεταξύ της συλλογικότητας ή του ατομισμού. Που αντιλαμβάνονται την πρόοδο ως κατάκτησή τους σαν μέλη συνόλου και όχι ως ατομική κατάκτηση. Αυτοί συμμερίζονται αυτό που και η Χ. Άρεντ είχε επισημάνει ως προς την ταυτότητα του ατόμου, ότι δεν είναι δηλαδή νοητή εκτός συνόλου. Και αυτή η διάκριση επανοηματοδοτεί στον πυρήνα της κατά τη γνώμη μου τη σύγχρονη αντίληψη περί δεξιάς και αριστεράς. του Παν/μίου Αθηνών.

5- Στην κορυφή των συλλογικοτήτων – και θα έλεγα ο θεσμός που κυριάρχησε και κυριαρχεί στη σύγχρονη εποχή την οποία και χαρακτηρίζει – είναι το Κράτος. Οι αντιλήψεις για το Κράτος (ως προς το ρόλο και τις λειτουργίες του) είναι πολλές και φυσικά δεν υπάρχει εδώ χώρος για μια τέτοια συζήτηση θεωριών του Κράτους. Εκτός από την κυρίαρχη ακόμη θεσμική θεώρηση, για το Κράτος υπάρχουν πλουραλιστικές αντιλήψεις όπως αυτή του Dahl, ή προτάσεις για τον επανακαθορισμό της δημόσιας σφαίρας του Habermas ως ενδιάμεσος χώρος επικοινωνίας μεταξύ Κράτους και κοινωνίας των πολιτών, κ.λπ.

6- Αυτό όμως που αξίζει εδώ να επισημανθεί είναι ότι το Κράτος, που υπέστη οξύτατη κριτική τα τελευταία χρόνια, το Κράτος που βρέθηκε σε κρίση λόγω της παγκοσμιοποίησης, έχει αναγεννηθεί. Και από τη λογική της ελαχιστοποίησής του, που υπαγορεύει ο οικονομικός νεοφιλελευθερισμός, κατευθυνόμαστε στον επανακαθορισμό των δημόσιων αγαθών, πολιτικών και λειτουργιών και στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας του, που υιοθετεί ο πολιτικός πραγματισμός. Το κράτος και ο δημόσιος χώρος, ανασυντίθενται. Η τάση αυτή, της αυξανόμενης σημασίας του Κράτους, επισημαίνεται από προσωπικότητες που δεν τους βαρύνει η υποψία για φιλοκρατισμό ή συγκεντρωτισμό, όπως ο κριτικός φιλελεύθερος Σόρος ή ο νεοσυντηρητικός Φουκουγιάμα.

7- Είναι εξάλλου χαρακτηριστική η περίπτωση της Αγγλίας όπου, αντίθετα με την κοινή πρόσληψη και όσα αβασάνιστα συχνά λέγονται, μια προσεκτική ματιά φανερώνει ότι ο Μπλερ έκτισε ένα σύγχρονο κοινωνικό κράτος και μάλιστα εκτεταμένο, άλλης όμως λογικής, πάνω στις τομές του Θατσερισμού, επιτυγχάνοντας έναν συνολικό κοινωνικό εκσυγχρονισμό.

(ΙΙ) Ο κρατισμός ως ανελευθερία και συντηρητική νοοτροπία

8- Πιστεύω ότι κάθε θεσμός, κάθε οργανισμός, έχει την τάση να αναπτύσσει κοινωνική στρέβλωση. Και στην περίπτωση του Κράτους, η στρεβλή ανάπτυξή του είναι ο κρατισμός. Η σύγχυση όμως Κράτους ως ύψιστου συλλογικού θεσμού και κρατισμού ως παραμορφωτικής λειτουργίας, που επιχειρείται, ορισμένες φορές εκ του πονηρού, για να περισταλεί το Κράτος στην εγγυητική του λειτουργία, είναι απαράδεκτη.

9- Τι είναι όμως ο κρατισμός; Η έννοια είναι σύνθετη και καλύπτει, κατά τη γνώμη μου, νοοτροπία και στόχο. Ο κρατισμός ως στόχος είναι η ιδιοποίηση του δημόσιου χώρου. Ιδιοποίηση είναι η κατάληψη θεσμού γενικού συμφέροντος και η χρήση του για ιδιοτελείς σκοπούς ατόμου ή ομάδας. Η ιδιοποίηση είναι πολύμορφη και εκφράζεται και με τη γραφειοκρατία, τον κομματισμό, κ.λπ. Το κύριο γνώρισμα είναι ότι η συμμετοχή στη λειτουργία της πολιτείας μετατρέπεται σε μονοπώλιο ιδιοτελούς εξουσίας. Με τη διάλυση του δημόσιου χώρου και την ιδιοποίησή του, το γενικό συμφέρον καθίσταται κόμβος συναλλαγής, σημείο συνάντησης διακυβέρνησης και διαπλοκής.

10. Ο κρατισμός ως νοοτροπία, είναι ευρύτερο φαινόμενο που επιδρά στην πολιτισμική νοοτροπία. Είναι η παθητική στάση των πολιτών που αναζητούν το βόλεμά τους στο Κράτος, που αναπτύσσουν νοοτροπία βολέματος, που υπερνικούν τους φόβους και τις αβεβαιότητές τους με μια θέση στον ήλιο του δημοσίου. Ο κρατισμός ως νοοτροπία, εκφράζει τη σιγουριά χωρίς ρίσκο, την προαγωγή χωρίς ιδρώτα, την επικράτηση του «κονέ» σε βάρος της αξίας. Με μια κουβέντα, εκφράζει ένα μέρος του παρασιτισμού.

Ο κρατισμός στηρίζεται στη φοβία, περιορίζει την αυτονομία του ατόμου, ρημάζει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, υποσκάπτει τους κανόνες και τις αξίες, υποθηκεύει την αξιοκρατία, δε στηρίζει την κοινωνική αναδιανομή εισοδημάτων και την ισότητα δικαιωμάτων και δυνατοτήτων. Το κυριότερο όμως αποτέλεσμα της κοινωνικά εγκληματικής του δράσης είναι ότι οργανώνει την φαυλότητα και αποστερεί από το έθνος την αυτοπεποίθησή του. Συγκροτεί πολιτισμικά μια αντικοινωνική νοοτροπία, μια νοοτροπία περί μη τηρήσεως κανόνων που υποθάλπει τη διαφθορά. Συντηρεί κανόνες δύο ταχυτήτων και πλήττει καίρια την ισονομία και την ισοπολιτεία.

Πολλές φορές υπάρχει σύγχυση. Καταγγέλλουμε το Κράτος και εννοούμε τον κρατισμό. Αυτό που είναι κρίσιμο, είναι, συνεπώς, να διαχωρίσουμε τον κρατισμό από το Κράτος και να πούμε όχι στον κρατισμό και ναι στην αναμόρφωση του Κράτους, στην ανασύνθεση του δημόσιου χώρου και στη συμμετοχή των πολιτών στην πολιτεία μας. Η σύγχρονη δημοκρατία δεν υπάρχει χωρίς σύγχρονους δημόσιους χώρους. Η πρόοδος δεν επιτυγχάνεται εάν δεν απαλλαγούμε από τις δυνάμεις της καθυστέρησης και των οργανωμένων ιδιοτελών συμφερόντων, ανάμεσα στα οποία συγκαταλέγεται ο κρατισμός ως νοοτροπία και ως πράξη.

του Χάρη Παμπούκη,

liberalsocialism

Ενώπιος Ενωπίω.

  Η ευρωπαϊκή ενωσιακη διαδικασία ουδέποτε υπήρξε στυγνα οικονομική. Ανέκαθεν είχε (και) βαθύ πολιτισμικό περιεχόμενο. Κεντρική αξια, αρχηθεν, αναγορεύθηκε η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Εξασφαλίζεται δε, με σεβασμό της προσωπικότητας και προστασία της περιουσίας.
  Με την Συνθήκη της Λισσαβώνας...οι αρχές της κωδικοποιηθηκαν, ως πρωτογενές ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η Ελλάς ανεπιφύλακτα, κύρωσε την Συνθήκη. ... Έκτοτε, de facto, την λοιδορεί.  
  Κατ' απαρέγκλιτη επιταγή εκ του ευρωπαϊκού πολιτισμού, απαγορεύεται η οιαδήποτε βεβαίωση εισπρακτέου χρέους χωρίς προηγούμενη δικαστική απόφαση. ... ιδίως δε φυλάκιση, λόγω αδυναμίας καταβολής. Ο κανών είναι απόλυτος.
  Στην Ελλάδα ... ο διευθυντής της ΔΟΥ βεβαιώνει οφειλή. Έκτοτε - χωρίς δικαστικό έλεγχο - τρέχουν θηριώδεις προσαυξήσεις μέχρι (και) 300% του βεβαιωθέντος χρέους. Διαδικασία προσωρινής προστασίας (αναστολής δηλαδή) δεν υπάρχει. Ακόμη περισσότερο, η μη καταβολή ... θεμελιώνει ποινική ευθύνη. Ο πολίτης γίνεται κατάδικος πριν ακόμη το υπόστατο της οφειλής του ερευνηθεί δικαστικώς.      Η έλλειψη προσωρινής προστασίας (αναστολής) σημαίνει πλήρη ασυδοσία του διοικητικού οργάνου. Δημιουργία άρα πλαισίου διαφθοράς. ... Το 50% της διοικητικά βεβαιωθείσης οφειλής απαιτείται προκαταβολικώς, ως προϋπόθεση προσφυγής στο δικαστήριο. Οι διοικητικά καταλογισθέντες φοροι, εν συμβιβασμώ με το δημόσιο, περιορίζονται στα 3/5 της επιβάρυνσης. Το δικαστήριο, ομως, στερείται εξουσίας περιορισμού των πρόσθετων φόρων. Αποτελεσματική δικαστική προστασία δεν υπάρχει!
  Επί πλέον: ... Έχουμε ευθεία κατάργηση και του τεκμηρίου της αθωότητας. Ακόμη χειρότερα: η διοίκηση κατάσχει αυθωρεί λογαριασμούς - απλώς - υπόπτων. Αν υπήρξε σφάλμα, θα διαταχθεί η επιστροφή του κατασχεθέντος - ατόκως - μετά 15ετία. Το εάν το Κράτος θα είναι σε θέση να επιστρέψει, είναι άλλο ζήτημα. Σχετικό ζήτημα, όμως, είναι η ανάγκη νέας κεφαλαιοδότησης των τραπεζών!
  Διαρκής η ηθική μας μείωση. Οι εναντίον μας αποφάσεις του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι απανωτές.
Η παράνομη βλάβη της περιουσίας των Ελλήνων είναι εμφαντικά δεδομένη. Εισπράττονται φόροι ακίνητης περιουσίας το 2013 με βάση αξίες του 2007. Δεν λαμβάνονται υπόψη η κατάρρευση των τιμών των ακινήτων.
Η σύγκρουση με εκείνους από τους οποίους εξαρτάται η ευρωπαϊκή μας επιβίωση συνιστά μέγα λάθος. ... Δεν αυτοχρηματοδοτούμεθα (διολήσθηση) σε ευρώ. Αδυνατούμε (και) να συμμορφωθούμε προς τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Μετά την κατ' ευχή (και κατ'ελπίδα) έκβαση των εκλογών απαιτείται: Ενώπιος Ενωπίω (ηγεσία και λαός) να καθορίσουμε στόχους επιτεύξιμους. Μόνον η οργανική μας ενσωμάτωση στην ευρωπαϊκή προσπάθεια κατοχυρώνει την εκεί θέση μας.

www.gkstefanakis.gr"

Φαινόμενο Dr. Jekyll and Mr. Hyde.

Ζούμε μια περίοδο κρίσης και παραμορφωτικών κατόπτρων όπου ο καθένας δημιουργεί μια πολιτική κίνηση. Μοιάζει λοιπόν, ως επιτακτική ανάγκη, εξαιτίας των καιρών να υπάρξουν ρεύματα και προσπάθειες ανασυγκρότησης. Κάποιες πιθανόν να ευοδώσουν και να αποτελέσουν την απαρχή μεγάλων αλλαγών και εξελίξεων. Κάποιες πάλι πιθανόν να αποτελέσουν μόνο το τελευταίο κρησφύγετο των ανθρώπων εκείνων που κινήθηκαν στο κέντρο του πυρήνα των σχέσεων με την διαπλοκή. Για να περιχαρακωθούν τα όρια των πολιτικών σχημάτων που θα δημιουργηθούν πιθανόν να υπάρξουν και αλλοιώσεις εννοιών και συμβόλων με σκοπό να φέρουν στα μέτρα τους έννοιες και κατακτήσεις.

Αν εξετάσουμε την σύγχρονη πολιτική ιστορία θα δούμε ότι δεν είναι πρωτοφανές φαινόμενο. Η μεταπολίτευση γέννησε πολιτικά σχήματα «τζεκυλ και χαιντ» που πρωταγωνίστησαν επί σειρά δεκαετιών στην πολιτική ζωή του τόπου. Παράδειγμα το ΠαΣοΚ του Ανδρέα που τότε δήλωνε πως, «Πρέπει να θέσουμε τέρμα στην εξάρτηση από το Πεντάγωνο των HΠA και από το NATΟ» κατέληξε να έχει ηγέτη τον Ε. Βενιζέλο και να συγκυβερνά με την νεολαϊκή δεξιά του Α. Σαμαρά εξυπηρετώντας τις επιταγές τις «γερμανικής» Ε.Ε.. Η απάντηση στο ερώτημα πως πήρε τέτοια τροπή το σοσιαλιστικό ΠαΣοΚ είναι απλή. Ο Ανδρέας κυβέρνησε δημιουργώντας μεν μεσαία τάξη, αλλά ταυτόχρονα έθετε την βάση για γενιές υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Χρησιμοποίησε τα Μ.Ο.Π. και το Α΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης για να δημιουργήσει μια πρόσκαιρη και εικονική ευμάρεια, αλλά την ίδια στιγμή ξεκλήριζε την πραγματική αγορά. Και αυτό γινόταν γιατί ο «σοσιαλιστικός αλτρουισμός» έβαλε την χώρα σε ένα φαύλο κύκλο δανεισμού. Τα πρώτα δάνεια δεν μπορούσαν να ξεπληρωθούν από τους φόρους μιας και η χώρα των υπεράριθμων δημοσίων υπαλλήλων και της γραφειοκρατίας είχε αποβιομηχανοποιηθεί ολοκληρωτικά. Οι τόκοι των δανείων δεν μπορούσαν να εξυπηρετηθούν με αποτέλεσμα να σέρνεται η χώρα σε επαναδανεισμό. Η πολιτική σημαία του κινήματος, «Εθνική Ανεξαρτησία-Λαϊκή Κυριαρχία-Κοινωνική Απελευθέρωση» τελικά αποτέλεσε την λεοντή του κρατισμού και των πελατειακών σχέσεων. Στο μεγαλύτερο σύνολο του το κίνημα κατέληξε να αποτελεί το σπίτι κάθε άεργου τυχοδιώκτη που αναζητούσε την εύκολη λύση. Οι εξαιρέσεις ελάχιστες που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, ορισμένων ρομαντικών και πραγματικών αγωνιστών και ιδεολόγων.

Στον ίδιο παρανομαστή κινήθηκε και η «φιλελεύθερη» - λαϊκή – κεντροδεξιά παράταξη της Νέας Δημοκρατίας. Όπως προσδιόρισε ο ιδρυτής της, Κωνσταντίνος Καραμανλής, το ιδεολογικό στίγμα του κόμματος στο συνέδριο της Χαλκιδικής το 1979, η Νέα Δημοκρατία ασπάζεται τον ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό που αναγνωρίζει την ελευθερία της αγοράς με τη ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους χάρη της κοινωνικής δικαιοσύνης. Όμως, η θεσμική ασυνέχεια της παράταξης από την στιγμή που έγινε η πολιτική ομπρέλα θιασωτών της Χούντας, του Βασιλιά, της άκρας δεξιάς και πολλών άλλων, καθώς και η αλλοίωση του ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού κατά Άνταμ Σμίθ οδήγησαν στην αποδυνάμωση των «χάρτινων» ισορροπιών. Κατά τον Άνταμ Σμίθ (1723-1790), στόχος του κράτους είναι να προστατέψει τους πλούσιους από τη βία και την αρπακτική διάθεση (rapacity) των φτωχών, διατηρώντας τη χρήσιμη ανισότητα στις περιουσίες, η οποία αναγκαία προκύπτει από τον διαφορετικό βαθμό εργατικότητας, ικανοτήτων και επιμέλειας των πολιτών. Αξίζει εδώ να σημειωθεί πως στον Πλούτο των Εθνών ρητά αναφέρει ότι η αναγκαιότητα της δημιουργίας διακυβέρνησης προκύπτει όσο αυξάνεται η κατοχή ιδιοκτησίας. Και τελικά εντός της γαλάζιας παράταξης η πλάστιγγα έγειρε υπέρ του ολοένα και μεγαλύτερου κρατικού παρεμβατισμού. Η σκέψη του Σμίθ ερμηνεύτηκε από αντίστροφη σκοπιά. Ο νεοδημοκρατικός πατερναλισμός με αφορμή την κοινωνική δικαιοσύνη επικράτησε και στραγγάλισε την ελεύθερη αγορά. Στην πράξη μια πολιτική και οικονομική σκέψη αποτέλεσε τον μανδύα για να ικανοποιηθούν οι ορέξεις των γαλάζιων παιδιών και μόνο. Η κρατική εξουσία και οι αυλικοί της υπερχρέωσαν την χώρα και αποδυνάμωσαν την αγορά. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η διακυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη που παρά τις όσες αξιόλογες προσπάθειες, το γερά ριζωμένο πελατειακό κράτος και οι συντεχνίες δεν του επέτρεψαν να συνεχίσει το έργο του.

Και οι δυο παρατάξεις της μεταπολίτευσης προσπάθησαν να οριοθετήσουν το πολιτικό τους στίγμα. Οι πορείες τους παράλληλες, αλλά με κοινή κατάληξη. Ο κρατισμός. Οι σκέψεις τους και οι σχολές που ξεκίνησαν να υπηρετούν αλλοτριώθηκαν. Μοναδικός σκοπός έγινε η διατήρηση στην εξουσία και τα «δώρα» που αυτή φέρει.

Σήμερα η ιστορία μοιάζει να επαναλαμβάνεται. Τα σημερινά κόμματα εξουσίας και όσα επιδιώκουν να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο προσπαθούν να περιχαρακώσουν την θέση τους στον πολιτικό χάρτη. Η Ν.Δ. συνεχίζει απροκάλυπτα πια να υπηρετεί τον κρατισμό. Ο ΣΥΡΙΖΑ από την άλλη προσπαθώντας να συσπειρώσει πολιτικά άστεγους αριστερούς κάνει άνοιγμα σε ολόκληρο εκείνο το φάσμα που προσδιορίζεται ως αριστερό. Από την άκρα αριστερά έως και την ανένταχτη αριστερά. Στην πραγματικότητα όμως στην προσπάθεια του να έχει ρόλο στα πολιτικά δρώμενα της χώρας πέφτει στην παγίδα του λαϊκισμού και των εύκολων υποσχέσεων. Αποσκοπώντας να πάρει την τύχη της χώρας στα χέρια του μασκαρεύεται με τα χρώματα της σύγχρονης και ανανεωμένης αριστεράς, αλλά στην ουσία δημιουργεί τους δικούς του «πελάτες». Πρόσφορο έδαφος είναι φυσικό να βρίσκουν παλαιά στελέχη της «αριστεράς» που υπηρέτησαν στην πραγματικότητα τον κρατισμό, την γραφειοκρατία, το πελατειακό κράτος και δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με οποιοδήποτε ιδεολογικό υπόβαθρο.

Πολλοί επαναλαμβάνουν την αγωνία τους για το πολιτικό κενό που έχει δημιουργηθεί από την αποδυνάμωση του ΠαΣοΚ. Και αναζητούν σχήματα που θα αποτελέσουν την αφετηρία για την αναγέννηση της «κεντροαριστεράς». Μάλιστα στην προσπάθεια τους αυτή εξισώνουν έννοιες όπως «δημοκρατική παράταξη» με «κεντροαριστερά». Ουσιαστικά όμως δεν υπάρχει κάποια πολιτικό κενό στον συγκεκριμένο χώρο, αφού πολύ καλά υπηρετείται ο κρατισμός τόσο από την ΝΔ. όσο και από τον ΣΥΡΙΖΑ. Η αλήθεια είναι πως πρόκειται για πολιτικά άστεγους κρατιστές που δεν θέλουν να ενταχθούν στον ΣΥΡΙΖΑ που ήδη έχει εκτεθεί αρκετά, αλλά μέσα από ζυμώσεις να προκύψει μια πρόταση διακυβέρνησης που θα καλύπτει τον χώρο του λεγόμενου μεταρρυθμιστικού κοινωνικού φιλελευθερισμού μέχρι και την κεντροαριστερά.

Φαίνεται πως πάντοτε πρέπει ο κρατισμός να έχει πολιτικό μανδύα για να μπορεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Είτε είναι γαλάζιος, είτε είναι κόκκινος, ανεξάρτητα από την απόχρωση που θα έχει δεδομένου των απαιτήσεων των καιρών, στην πράξη αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη και την ελευθερία του ανθρώπου. Ζει παρασιτικά από το άτομο και διογκώνεται όσο καταφέρνει να επιβιώσει. Ο πολιτικός μανδύας είναι ένα κόλπο που παραπλανά τους αφελείς και τους ρομαντικούς. Η εκάστοτε ιδεολογία χρησιμοποιείται από τους κρατιστές για να υπηρετήσουν το συμφέρον τους και τίποτε παραπάνω. Καταλήγουμε λοιπόν στο εξής συμπέρασμα. 

Αφού εξ αρχής δεν είναι ευδιάκριτα τα κίνητρα των οποιονδήποτε πολιτικών σχημάτων και καταλήγουμε να συναντάμε το φαινόμενο «δρ. τζέκυλ και μιστερ χαίντ» - άσχετα με το πώς έχουν αυτοπροσδιοριστεί ιδεολογικά, το ερώτημα δεν είναι ποια ιδεολογία υπηρετούν και τι απόχρωση έχουν. Το ερώτημα που πρέπει να υπάρχει στο μυαλό κάθε πολίτη ώστε να βγούμε από αυτόν τον φαύλο κύκλο είναι αν η πολιτική και οικονομική τους φιλοσοφία υπηρετεί το κράτος και τους αυλικούς του ή υπηρετεί τον ορθολογισμό, την ελευθερία του ανθρώπου, της αγοράς χωρίς κηδεμονίες και την δημιουργική πρωτοβουλία. Όλες οι θεωρίες θα κριθούν με την εφαρμογή τους, όμως σώφρον είναι να διέπονται από αρετές όπως ο Ορθολογισμός, η Δικαιοσύνη, η Ανεξαρτησία, η Ακεραιότητα, η Παραγωγικότητα και η Υπερηφάνεια. Μόνο εάν απαγκιστρώσουμε την σκέψη μας από τον πολιτικό μας μικρόκοσμο θα κατορθώσουμε να δώσουμε ένα καλύτερο μέλλον στον καθένα από εμάς.

Ο κρατισμός τρώει την Ελλάδα.

Ο δημόσιος τομέας δεν πρόκειται ποτέ να μειωθεί στην Ελλάδα. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε αυτόν είναι οι καλύτεροι πελάτες του πολιτικού συστήματος και το τελευταίο δεν πρόκειται ποτέ να τους εγκαταλείψει - εκτός κι αν αποφασίσει να αυτοκτονήσει. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν είναι ορατό.

Κατά συνέπεια, από τους 700.000 και πλέον δημοσίους υπαλλήλους ελάχιστοι θα αποχωρήσουν. Θα μειωθούν, βέβαια, κάπως οι αμοιβές τους, ίσως να περιορισθούν και τα «τυχερά» τους, όμως κανείς από αυτούς δεν θα βρεθεί στην ανεργία. Αν δε στον παραπάνω αριθμό προσθέσουμε και τους απασχολούμενους στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, τότε μπορούμε να πούμε ότι κάπου 1 εκατομμύριο νοικοκυριά στη χώρα συντηρούνται από το πτωχευμένο κράτος, το οποίο, με τη σειρά του, επιβιώνει ελέω Ευρωπαϊκής Ενώσεως και Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Όλα αυτά σημαίνουν ότι 3,3 εκατομμύρια Έλληνες είναι δημοσιοσυντήρητοι - αριθμός ρεκόρ για τα ευρωπαϊκά χρονικά.

Με 3,3 δημοσιοσυντήρητους, 1,3 εκατομμύρια ανέργους, 2,8 εκατομμύρια συνταξιούχους και κάπου 3,1 εκατομμύρια μη ενεργό πληθυσμό, το ουσιαστικό ερώτημα που τίθεται για τη χώρα είναι ποιος θα παράγει πλούτο και για πόσο καιρό. Διότι, από ψυχρής μαθηματικής απόψεως, οι περίπου 700.000 Έλληνες που δραστηριοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα καλούνται να σηκώσουν ένα απίστευτο βάρος. Είναι αυτοί που θα πρέπει να δημιουργούν φορολογητέα ύλη, να ανοίξουν ξένες αγορές, να στηρίζουν την παραγωγή σε ολόκληρο το φάσμα της και να τροφοδοτούν τα περίφημα πρωτογενή πλεονάσματα.

Πρωτογενή πλεονάσματα τα οποία για την ώρα προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από οριζόντιες περικοπές και από φορολογικές επιβαρύνσεις, που τελικά είναι αμφίβολο αν θα μπορούν να αποδίδουν. Διότι στη σημερινή Ελλάδα παρατηρείται και ένα άλλο εξόχως επικίνδυνο φαινόμενο, με το οποίο ελάχιστα ασχολήθηκαν τα λαλίστατα κατά τα λοιπά μέσα μαζικής επικοινωνίας.

Όπως προκύπτει από την τελευταία έρευνα της μη κερδοσκοπικής οργανώσεως Endeavor Greece, η οποία προωθεί την επιχειρηματικότητα παγκοσμίως, στην Ελλάδα κάθε χρόνο ιδρύονται περισσότερες από 40.000 νέες επιχειρήσεις, από τις οποίες δυστυχώς οι 9 στις 10 εξακολουθούν να αναπαράγουν το εσωστρεφές και μη παραγωγικό μοντέλο του παρελθόντος.

Πρόκειται, δηλαδή, για επιχειρήσεις προσανατολισμένες στη μαζική εστίαση και στις λιανικές πωλήσεις ρούχων, υποδημάτων και λοιπών ειδών άμεσης καταναλώσεως. Άρα, οι επιχειρήσεις αυτές ναι μεν προσφέρουν κάποιες προσωρινές λύσεις στο καυτό πρόβλημα της ανεργίας, πλην όμως η συμμετοχή τους στην εθνική οικονομία από πλευράς υψηλής προστιθέμενης αξίας είναι ασήμαντη. Τελικά δε η έρευνα αποκαλύπτει ότι, από τις νέες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, μόνον 40 μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην οικονομία και στην απασχόληση.

Όμως, το ελπιδοφόρο σημείο της προαναφερόμενης έρευνας είναι αυτό που αναφέρεται στο προφίλ των νέων επιχειρηματιών. Πρόκειται για άτομα ηλικίας 25 έως 45 ετών, τα οποία στρέφονται προς την επιχειρηματικότητα από επιλογή και προς αξιοποίηση συγκεκριμένων ευκαιριών και σπανίως από έλλειψη άλλης προοπτικής - ήτοι μιας θέσεως στο Δημόσιο. Ειδικότερα, οι νέοι αυτοί επιχειρηματίες ζητούν υποστήριξη, πάταξη της γραφειοκρατίας, περισσότερη ρευστότητα και κάποια καθοδήγηση για να κατανοήσουν πώς λειτουργούν οι σύγχρονες αγορές. Επίσης, κρίνουν ζωτική την ανάγκη της δικτυώσεως και ζητούν πρόσβαση σε μέντορες, είτε εντός Ελλάδος είτε στο εξωτερικό.

Αυτό το βαρύ κλίμα κρατισμού, γραφειοκρατίας και διαπλοκής που κυριαρχεί στην Ελλάδα και υπονομεύει την επιχειρηματικότητα, στην ουσία διώχνει από τη χώρα τις υγιείς και καινοτόμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.

Έτσι, ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο που προκύπτει από την έρευνα της Endeavor Greece είναι ότι σημαντικό ποσοστό των νέων επιχειρηματιών σκέπτεται να μεταφέρει την έδρα του στο εξωτερικό, σε αρκετές δε περιπτώσεις το ίδιο ισχύει και για την παραγωγή. Το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 41% και ουσιαστικά αποδεικνύει ότι στην Ελλάδα η τεράστια διαρροή επιστημονικού δυναμικού και πολύτιμης φαιάς ουσίας συνοδεύεται και από εντυπωσιακή επιχειρηματική μετανάστευση.

Η μεγάλη μας απορία, από την άποψη αυτή, είναι η πλήρης αδιαφορία με την οποία οι πολιτικοί αντιμετωπίζουν το σοβαρό αυτό θέμα. Είναι, άραγε, τόσο βαθιά η πώρωση που προκαλείται από το πελατοκεντρικό κομματικό σύστημα ώστε κάθε άλλη διάσταση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου να παραμερίζεται; Είναι τόσο βαθιά ριζωμένος στο ελληνικό DNA ο κρατισμός ώστε να προκαλεί ολική τύφλωση μπροστά στην πραγματικότητα και τις τεράστιες ανατροπές που τη χαρακτηρίζουν;

Πολύ φοβούμεθα ότι η απάντηση στα δύο αυτά ερωτήματα είναι πέρα για πέρα θετική. Ο κρατισμός αποτελεί πλέον στη χώρα επιδημικό φαινόμενο και ενώ είναι το αδρό δημιούργημα της πολιτικής, σήμερα έχει καταστεί ο δυνάστης της. Υπουργοί και πρωθυπουργοί τρέμουν μπροστά στο γραφειοκρατικό κατεστημένο, άγονται και φέρονται από αυτό και τελικά εκτελούν τις εντολές του. Αυτό το κατεστημένο είναι σήμερα η μεγαλύτερη απειλή για τη χώρα - και ο λόγος είναι απλός: αυτό το βαθύτατα αντιδραστικό και διεφθαρμένο κατεστημένο δεν θέλει την Ελλάδα ακμαία και δημιουργική γιατί κάτι τέτοιο θα σήμαινε το τέλος του. Θέλει μιαν Ελλάδα χρεοκοπημένη και σερνόμενη ώστε το ίδιο να επιβιώνει, εφευρίσκοντας και τους απαραίτητους «εχθρούς».

Αν ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς θέλει να πραγματοποιήσει μία πραγματική επανάσταση, ας κάνει κάτι πολύ απλό: χωρίς καμίαν απόλυση από το Δημόσιο, ας αρχίσει εδώ και τώρα να καταργεί αρμοδιότητες και γελοίες ρυθμίσεις. Ας το τολμήσει, και τότε όλοι θα δουν ποιο είναι το εγκληματικό πρόσωπο της γραφειοκρατίας.

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου*

*Ο κ. Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος είναι δημοσιογράφος, επίτιμος Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και Πρόεδρος του European Business Review (EBR). Μπορείτε να διαβάζετε τα άρθρα του στο  εβδομαδιαίο newsletter "EBR Confidential".

Η ηθική του Αριστοτέλη.

O Αριστοτέλης είναι ο πρώτος που ασχολήθηκε συστηματικά με το ηθικό πρόβλημα, είναι ο ιδρυτής της Ηθικής ως φιλοσοφικής επιστήμης. H ηθική του Αριστοτέλη είναι μια ορθολογιστική ηθική. Πηγή της ηθικής είναι ο ορθός λόγος. Αυτός ανακαλύπτει και προσδιορίζει το ηθικά πρέπον. Στην εκτίμηση του ηθικού δεν έχει θέση το συναίσθημα, η συνείδηση ή κάποιος θεϊκός νόμος. 

O Αριστοτέλης θεμελιώνει την ηθική πάνω στην ανθρωπολογία του. Στα Ηθικά Νικομάχεια παρατηρεί ότι η ψυχή του ανθρώπου χωρίζεται στον λόγον και στο άλογο μέρος. To άλογο μέρος περιλαμβάνει τις βιολογικές λειτουργίες, τις επιθυμίες και τα συναισθήματα, τα πάθη. Τα πάθη αυτά μπορούν να μετέχουν ως ένα βαθμό στον λόγον, είναι δεκτικά διαμόρφωσης από τον λόγον (Πείθεται πως υπό λόγου το άλογον, ‘Ηθικά Νικομάχεια 1102-1103).

O λόγος δεν τείνει να υποτάξει ή να εξαφανίσει το «άλογον», αλλά να το εξορθολογίσει, να επιβάλει σ’ αυτό κάποιο μέτρο. Οι ορμές και οι επιθυμίες πρέπει να χαλιναγωγούνται, να μη βγαίνουν από ορισμένα όρια. Ουσία των ηθικών πράξεων και των «ηθικών αρετών» είναι η μεσότητα. H έλλειψη και η υπερβολή αποτελούν κακίες και πρέπει να αποφεύγονται.

O Αριστοτέλης βρίσκει την ιδέα της μεσότητας σ’ όλες τις κοινωνικά αποδεκτές αρετές. H κοινωνική συνείδηση έφτιαξε τις αρετές με τη συναίσθηση ότι αυτές αποτελούν μεσότητα και χαρακτήρισε κακίες όλες τις καταστάσεις που βγαίνουν από το μέτρο είτε προς τα κάτω είτε προς τα πάνω, είτε προσεγγίζουν το καθόλου ή το πολύ λίγο είτε το πάρα πολύ, την υπερβολή.

Σε ορισμένες καταστάσεις η ηθική συνείδηση ή κρίση της κοινωνίας δεν έδωσε ένα συγκεκριμένο όνομα. Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται πώς εννοεί ο Αριστοτέλης τη μεσότητα και πώς την έλλειψη και την υπερβολή, πώς εφαρμόζει την ιδέα της μεσότητας.

Έλλειψη	Μεσότητα	Υπερβολή
Δειλία Αναισθησία Ανελευθερία (τσιγκουνιά) Μικροπρέπεια Mικροψυχία Αφιλοτιμία Αναισθησία Αρέσκεια Ειρωνεία (αυτοϋποτίμηση) Αγροικία (χωριατιά) Καταπληξία (υπερβολική συστολή) Επιχαιρεκακία	ανδρεία σωφροσύνη ελευθεριότης (γενναιοδωρία) μεγαλοπρέπεια μεγαλοψυχία ανώνυμη αρετή πραότης ανώνυμη αρετή αλήθεια (ειλικρίνεια) ευτραπελία αιδημοσύνη νέμεσις	θρασύτης ακολασία ασωτία απειροκαλία χαυνότης (ματαιοφροσύνη) φιλοτιμία (φιλοδοξία) οργιλότης εριστικότης αλαζονεία βωμολοχία αναισχυντία φθόνος

Σύμφωνα με άλλη άποψη ο Αριστοτέλης έφτασε στην ιδέα του ηθικού ξεκινώντας από κανόνες υγιεινής, που συνιστούσαν την τήρηση του μέτρου και την αποφυγή των υπερβολών: «Πρώτα λοιπόν αυτό πρέπει να εξετάσουμε, ότι δηλ. τέτοια αγαθά είναι έτσι από τη φύση τους ώστε να καταστρέφονται σιγά-σιγά από τη στέρηση και την υπερβολή… όπως ακριβώς βλέπουμε στην περίπτωση της σωματικής δύναμης και της υγείας· και οι υπερβολικές ασκήσεις δηλ. και ο ι λίγες φθείρουν τη σωματική δύναμη, το ίδιο επίσης τα ποτά κα ι ο ι τροφές, αν λαμβάνονται σε μεγαλύτερες ή μικρότερες ποσότητες απ’ όσο πρέπει, καταστρέφουν την υγεία, ενώ τα κανονικά και δημιουργούν και ισχυροποιούν και διατηρούν την υγεία. To ίδιο λοιπόν συμβαίνει και με τη σωφροσύνη και την ανδρεία και τις άλλες αρετές. Εκείνος δηλ. που φεύγει μακριά απ’ όλα και τα φοβάται και δεν προσπαθεί να αντιμετωπίσει καμιά δύσκολη κατάσταση, γίνεται δειλός, ενώ αυτός που δεν φοβάται τίποτα και καθόλου, αλλά βαδίζει ασυλλόγιστα ενάντια σε όλα γίνεται παράτολμος· το ίδιο και εκείνος που παραδίδεται σε κάθε είδους ηδονή και δεν απέχει από καμιά, γίνεται ακόλαστος, ενώ αυτός που τις αποφεύγει όλες, όπως οι άξεστοι, γίνεται σχεδόν αναίσθητος· καταστρέφεται λοιπόν η σωφροσύνη και η ανδρεία από την υπερβολή και την έλλειψη, ενώ σώζονται και οι δυο από την τήρηση ενός μέτρου» (‘Ηθικά Νικομάχεια 1104 A).

Το μέτρο και την αρετή βρίσκει ο λόγος αλλά την πραγματοποιεί η βούληση. Δεν είναι αρκετή η γνώση του μέτρου, η γνώση της αρετής, για να γίνει κανείς ηθικός. Χρειάζεται και η προσπάθεια και η άσκηση, ώστε η αρετή να γίνει έξις, σταθερή συνήθεια. H ηθική έχει σχέση με το έθος, τη συνήθεια.Με τη θέση αυτή ο Αριστοτέλης διόρθωνε την άποψη του Σωκράτη ότι η αρετή είναι αποκλειστικά θέμα γνώσης, ότι όποιος γνωρίζει το καλό και το σωστό, το κάνει, το εφαρμόζει. O Αριστοτέλης βρίσκεται σε συμφωνία με τη γενική ελληνική αντίληψη που την εκφράζει πολύ ωραία ο Ησίοδος, κατά τον οποίο «τής αρετής ίδρωτα θεοί προπάροιθεν έθηκαν αθάνατοι», μπροστά στην αρετή οι αθάνατοι θεοί βάλανε τον ιδρώτα (Έργα και Ήμερα ι 289-290).

To μέτρο και τη μεσότητα απαιτεί ο λόγος όχι για λόγους αισθητικής, για να δοθεί συμμετρία και αρμονία στη ζωή του ανθρώπου, αλλά κυρίως για να κυριαρχήσει το λογικό στοιχείο στην ανθρώπινη συμπεριφορά και για να εξασφαλίσει ο άνθρωπος την ευτυχία, την ευδαιμονία, που είναι ο τελικός στόχος και το «ου ένεκα» όλων των ανθρώπινων ενεργειών.

H ηθική του Αριστοτέλη είναι ορθολογιστική αλλά και ευδαιμονιστική. H ηθική αρετή χαρίζει ευτυχία, όχι γιατί δημιουργεί ευχάριστα συναισθήματα που προέρχονται από την εκτέλεση του καθήκοντος αλλά γιατί εξασφαλίζει στον άνθρωπο ευρυθμία και ψυχική ελευθερία και ισορροπία. Οι υπερβολές ταλαιπωρούν και βασανίζουν τον άνθρωπο. Για τη σχέση του μέτρου και της ευχάριστης ψυχικής κατάστασης, της «ευθυμίας», είχε ήδη μιλήσει ο Δημόκριτος. O Αριστοτέλης όμως δεν κάνει καμιά αναφορά στον Δημόκριτο και τις σχετικές απόψεις του.

Εκτός από τις ηθικές αρετές ο Αριστοτέλης κάνει λόγο και για διανοητικές αρετές. Αυτές είναι η σοφία, η φρόνηση, η σύνεση κ.λπ. H σοφία έχει σχέση με την καλλιέργεια των τεχνών, του νου και της επιστήμης (‘Ηθικά Νικομάχεια 1141 A), ενώ η φρόνηση έχει σχέση με την ορθή ρύθμιση πρακτικών προβλημάτων της ζωής, βρίσκεται στην υπηρεσία του ευζήν(6.τ. 1140 A κ.π.). H φρόνηση συνδέεται με το πρακτικά ωφέλιμο και την απόκτηση του. H φρόνηση δεν εξυπηρετεί μόνο ατομικά συμφέροντα αλλά και συμφέροντα του συνόλου, της πολιτείας. Ακόμα και όσοι ασχολούνται με την οικονομία ή την πολιτική χρειάζονται την αρετή της φρόνησης (‘Ηθικά Νικομάχεια 1140 B)

Τέλος η σύνεσις συνδέεται με την κριτική ικανότητα γύρω από πρακτικές λύσεις που προτείνονται για εφαρμογή.

Στις διανοητικές αρετές δεν υπάρχει μέτρο, όπως στις ηθικές. Όσο πιο πολύ καλλιεργούνται, τόσο καλύτερα. O Αριστοτέλης τοποθετεί τις διανοητικές αρετές, που δεν είναι παρά διανοητικές ικανότητες, πάνω από τις ηθικές αρετές και ποιότητες. Οι διανοητικές αρετές χαρίζουν μεγαλύτερη ευτυχία από τις ηθικές αρετές. H ευτυχία υπάρχει κυρίως στη σοφία, στον διανοητικό και θεωρητικό βίο, γιατί ο νους αποτελεί την ουσία του ανθρώπου: «Αυτό που ταιριάζει στη φύση του καθενός είναι στον καθένα το καλύτερο και το πιο ευχάριστο. Στον άνθρωπο ακριβώς το πιο καλό και πιο ευχάριστο είναι η διανοητική ζωή, αν πραγματικά ο νους είναι ό,τι πιο χαρακτηριστικό έχει ο άνθρωπος. H διανοητική ζωή λοιπόν είναι η πιο ευτυχισμένη, και σε δεύτερη μοίρα η ζωή σύμφωνα με τις άλλες αρετές» ( ‘Ηθικά Νικομάχεια 1178 A). H τέλεια ευδαιμονία δεν είναι παρά θεωρητική ενέργεια.

Όσο αφορά τη θρησκεία και τη θρησκευτικότητα, σ’ αυτή ο Αριστοτέλης δεν δίνει αυτοτελή αξία. Ευσεβής και αγαπητός στους θεούς γίνεται αυτός που καλλιεργεί τον νουν, όχι αυτός που ασχολείται με προσευχές, θυσίες και θρησκευτικές τελετές: Ό δε κατά νουν ενεργών και τούτον θεραπεύων και διακείμενος άριστα, και θεοφιλέστατος έοικεν( Ηθικά Νικομάχεια 1179 A). Άλλωστε και οι θεοί ασχολούνται με τη «θεωρία» και ο άνθρωπος συγγενεύει με τους θεούς, επειδή έχει νου. Είναι πάντως αξιοσημείωτο ότι ο Αριστοτέλης στον κατάλογο των αρετών δεν συμπεριλαμβάνει την ευσέβεια, δεν μιλά για την αρετή αυτή.

sciencearchives

Με Αφορμή την Απώλεια του Lawrence Klein.

Πριν λίγες μέρες έφυγε από την ζωή ένας πραγματικά μεγάλος οικονομολόγος, ο Lawrence Klein, του οποίου τα μακροοικονομικά και οικονομετρικά μοντέλα συστήματος πολλαπλών εξισώσεων ήταν το must των φοιτητικών μου χρόνων για να γίνεις ένας καλά καταρτισμένος επαγγελματίας οικονομολόγος.


Ο καθηγητής Mario Rizzo του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης που συνεχίζει την παράδοση των Νέων Αυστριακών Οικονομικών από τον Hayek έως τον Kirzner στο NYU διευθύνει το Colloquium: Market Institutions and Economic Processes http://thinkmarkets.wordpress.com/ Think Markets, A blog of the NYU Colloquium on Market Institutions and Economic Processes.

Μου είναι αδύνατον να ξεχάσω μετά από είκοσι χρόνια πόση επιρροή και επίδραση μπορεί να σου ασκήσει ένα τόσο δυνατό εργαστήριο ιδεών, γνώσης και εμπειρικού ελέγχου των οικονομικών θεωριών και προτάσεων οικονομικής πολιτικής όπως αυτό του NYU που επί σειρά δεκαετιών λειτουργεί με την πιο αυστηρή μεθοδολογία και το πιο απαιτητικό επίπεδο γνώσεων για να λάβεις μέρος έστω και σε μία συνεδρία του.

Οι μεταπτυχιακοί του προετοιμάζονται εντατικά κάθε εβδομάδα πριν την Παρασκευή των συνεδριάσεων για να είναι ικανοί discussants αλλά και μήνες πριν για να τους επιτραπεί να μπουν στην δοκιμασία να παρουσιάσουν μία δική τους εργασία.

Οι προσκεκλημένοι ομιλητές, καθηγητές και ερευνητές υψηλού επιπέδου, είναι απαράμιλλοι του βιβλιογραφικού πλούτου που παραθέτουν δια την σύλληψη του εύρους και της σημασίας των αντιπαραθέσεων αλλά και του ερευνητικού βάθους του υπό εξέταση αντικειμένου με πλήρη εμπειρικό έλεγχο των πιο σύγχρονων εργαλείων της οικονομικής ανάλυσης, των μαθηματικών, της στατιστικής και φυσικά της οικονομετρίας.

Στο blog του Colloquium για την απώλεια του Lawrence Klein αξίζει να δείτε το άρθρο του καθηγητή Richard M. Ebeling "Lawrence Klein: Keynesian Economist Who Wanted to Sidestep the Constitution"

http://thinkmarkets.wordpress.com/2013/10/24/lawrence-klein-keynesian-economist-who-wanted-to-sidestep-the-constitution/

Με αφορμή την απώλεια του Lawrence Klein θα ήθελα να σας παρουσιάσω ακροθιγώς κάποια σημεία της δικής μου εργασίας για τους σοσιαλιστές οικονομολόγους που γίνανε Κεϋνσιανοί.

Δεν σημαίνει βέβαια αυτό ότι μεγάλοι Κεϋνσιανοί που υπήγαγαν την αρχή της ενεργού ζητήσεως στη μεγαλειώδη νεοκλασική σύνθεση του IS-LM ότι ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Αυτοί είναι οι καθεαυτοί Κεϋνσιανοί που κράτησαν και ανέπτυξαν την αρχική ιδέα του Keynes της διαχείρισης της effective demand δια της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία αφήνοντας όμως τον κύριο ρόλο λειτουργίας του οικονομικού συστήματος στις ελεύθερες και ανεμπόδιστες αγορές.


Αντίθετα όπως εξηγώ παρακάτω οι σοσιαλιστές οικονομολόγοι που γίνανε Κεϋνσιανοί αλλοίωσαν τόσο το πνεύμα όσο και το γράμμα του Κεϋνσιανισμού με αποτέλεσμα την φαλκίδευση του καπιταλισμού, τον σαφέστατο περιορισμό του ρόλου των αγορών και την μονοβαρή διόγκωση της μικτής οικονομίας υπέρ ενός συνεχώς διασταλτικού κράτους που αποτυγχάνει σε όλα και μάλιστα προσομοιάζοντας στις αποτυχίες του όλο και περισσότερο στο κράτος του υπαρκτού σοσιαλισμού (Real Socialism).


Ο Klein παρά την μείζονα συμβολή του παραιτήθηκε από σύμβουλος του Κάρτερ διότι νεότατος ήταν μέλος του ΚΚ Αμερικής.

Και άλλα πολλά που ελάχιστοι γνωρίζουν.

Ένα άλλο πολύ ενδιαφέρον στοιχείο για το οποίο μαζεύω δεδομένα για δημοσίευση παρόμοια με αυτή του Dan Klein για την Ιδεολογική Μετακίνηση-Μετατόπιση των Μεγάλων Οικονομολόγων που βραβεύτηκαν με το Νόμπελ

http://econjwatch.org/articles/the-ideological-migration-of-the-economics-laureates-introduction-and-overview

για την οποία δημοσίευση με κατέστησε ενήμερο ο καθηγητής και φίλος μου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Γρηγόρης Σιουρούνης, παρά το γεγονός ότι γνωρίζω τον Dan χρόνια πριν από το Institute for Humane Studies του George Mason University και παρακολουθώ την δουλειά του και το περιοδικό που διευθύνει το Econ Journal Watch αλλά είναι τόσο φρέσκια δημοσίευση που μόνον ο Γρηγόρης με τον ιδιαίτερο και τόσο εκπληκτικό του ζήλο να παρακολουθεί ότι καινούργιο και αξιόλογο βγαίνει στην καθαρή επιστήμη μας, θα μπορούσε να το ξέρει πρώτος μόνον αυτός!


Αλλά η δική μου εργασία είναι άλλου είδους και θα διερευνά τις σοσιαλιστικές καταβολές των πιο διάσημων και βραβευμένων με το Νόμπελ Κεϋνσιανών Οικονομολόγων.

Αλλά όταν λέω σοσιαλιστικές καταβολές δεν εννοώ American Liberals δηλαδή Ευρωπαίους Σοσιαλδημοκράτες αλλά βαθιές σοσιαλιστικές ρίζες με μαρξιστικούς όρους ανάλυσης.

Και μέχρι τώρα έχω βρει αρκετούς και ειδικά στον χώρο που αποκαλούμε Radical Keynesians.

Ελπίζω να έχει ενδιαφέρον η εργασία μου για να μπορέσω να δείξω και να ισχυριστώ ότι για αρκετούς διάσημους οικονομολόγους και μάλιστα μερικούς νομπελίστες, ο Κευνσιανισμός ήταν το επαγγελματικό τους αποκούμπι και η θεωρητική τους αλλά και η ιδεολογική τους παρηγοριά από την πλήρη αποτυχία οποιουδήποτε είδους σοσιαλισμού και δη μαρξιστικού τόσο στην θεωρία όσο και στην πράξη.

Και το αναλύω καθαρά ότι όλοι αυτοί οι οικονομολόγοι αν δεν ήταν ο Κεϋνσιανισμός και η Μικτή Οικονομία θα είχαν μείνει ολοκληρωτικά ανεπάγγελτοι και περιθωριοποιημένοι, χαραμίζοντας αποκαρδιωτικά την αναμφισβήτητη ευφυΐα τους και το εξαιρετικό ταλέντο τους.

Παρ' ότι ο Κεϋνσιανισμός και η Μικτή Οικονομία δεν παρήχθη από τους σοσιαλιστές οικονομολόγους αλλά από έναν κατεξοχήν οικονομολόγο των αγορών, τον John Maynard Keynes, τελικά κατέληξε το Κεϋνσιανό Όχημα της Μικτής Οικονομίας του Καπιταλισμού να γίνει ο Σωτήριος Παράδεισος των Σοσιαλιστών Οικονομολόγων, με αποτέλεσμα ο Καπιταλισμός και η Μικτή Οικονομία κάτω από την επίδραση τους να γίνει πολύ περισσότερο στις μέρες μας Κρατικός, Παρεμβατικός και Σχεδιαστικός Καπιταλισμός.

Άρα το πιο αποτυχημένο είδος καπιταλισμού.

Οι πρώην σοσιαλιστές οικονομολόγοι και νυν κατά μέρος που τους βολεύει, Κεϋνσιανοί, μετά την αποτυχία των σοσιαλιστικών τους οραμάτων, μηχανεύονται παντιοτρόπως την υπονόμευση και την διάβρωση του καπιταλισμού, ενσωματώνοντας στην λειτουργία του τους πιο ασύμβατους και αντιπαραγωγικούς μηχανισμούς και θεσμούς (π.χ. προοδευτική φορολογία) που καταστρέφουν την δύναμη του καπιταλισμού να δημιουργεί πλούτο και να τον διαχέει κάνοντας τα αγαθά που παράγει πιο ποιοτικά τεχνολογικά και πιο προσιτά στις μεγάλες καταναλωτικές μάζες με την μείωση των τιμών δια του ανταγωνισμού και της μείωσης του μέσου κόστους της παραγωγής δια της καινοτομίας.

Για όποιον λοιπόν έχει διαβάσει την Γενική Θεωρία του Κέϋνς δεν υπάρχει ίχνος ανάλυσης για την αναδιανεμητική δικαιοσύνη, την προοδευτική φορολογία, την κοινωνική σύνταξη και την κοινωνική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και το πιο τελευταία πολύ sic το περιβόητο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Αντίθετα γι' αυτό το περιβόητο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα θα βρει κανείς την υποστήριξη του τόσο από τον Hayek όσο και από τον Friedman αλλά με τρόπο πολύ διαφορετικό από αυτό που προτείνεται σήμερα χύδην από τους πατερναλιστές πολιτικούς δεξιάς και αριστεράς και ιδίως του λαϊκιστικού συρμού.

Αντίθετα οι Radical Keynesians από την Joan Robinson μέχρι τον Joseph Stiglitz υποστηρίζουν όλα αυτά τα ιδιαιτέρως αναδιανεμητικά και υπέρ της συλλογικής ασφάλισης της κοινωνίας ώστε δια της επιρροής τους εφαρμόζουν στον καπιταλισμό ερήμην του Keynes αλλά προς χάριν και μόνον των σοσιαλιστικών πεποιθήσεων τους που ενώ έχουν χρεοκοπήσει θεωρητικά και πρακτικά, ακόμη πιστεύουν ότι χρησιμοποιώντας τον Κεϋνσιανισμό ως το κυρίαρχο ιδεολογικό τους αποκούμπι μπορεί και πάλι να καταστεί έστω και καταχρηστικά το βασικό εργαλείο του σχεδιασμού της οικονομίας και της κοινωνίας.

Με αυτούς φυσικά ως πρωταγωνιστές και κυρίαρχους γιατί με βάση τις δοξασίες τους δεν μπορεί να διοικηθεί μία κοινωνία χωρίς ένα Σοφό Φαραωνικό Ιερατείο…

Αλλοίμονο όμως γι' αυτούς και για μας.


Το μόνο που μπορούν να σχεδιάσουν όπως και οι συνάδελφοι τους τότε την περίοδο του υπαρκτού σοσιαλισμού είναι μία ακόμη παρατεταμένη και πολύ σκληρή περίοδος Ισχνών Αγελάδων…


του καθηγητή Παναγιώτη Ευαγγελόπουλου (Τμήμα Οικονομικών Επιστημών - Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου)

Τις πταίει;

Ας μιλήσουμε με αριθμούς:

Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή : Η αλήθεια είναι πως παρέλαβε από την Χούντα χρέος ίσο με 24% συν τα χρέη των διάφορων δημόσιων οργανισμών. Δεν υπήρχε τράπεζα που θα δάνειζε εύκολα μια δικτατορική κυβέρνηση.

Κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου: Καλά έκανε ο Ανδρέας και δημιούργησε μεσαία τάξη στην Ελλάδα, αλλά ξέχασε να τους πει εκτός από δικαιώματα έχουν και υποχρεώσεις. Πάνω στον συγκεκριμένο πολιτικό πολιτισμό βασίστηκε και πήρε μορφή ο σύγχρονος «Ελληνάρας». Τα χρόνια της διακυβέρνησής του, το χρέος εκτινάχθηκε, διότι διπλασιάστηκαν οι δημόσιοι υπάλληλοι, υπεραυξήθηκαν οι μισθοί τους, σπαταλήθηκαν χρήματα από τους αγροτικούς συνεταιρισμούς και φυσικά κρατικοποιήθηκαν χρεοκοπημένες επιχειρήσεις,

Κυβέρνηση Μητσοτάκη : Δεν δύναται μια κυβέρνηση να έχει πρωτογενές πλεόνασμα για δυο χρόνια και ύστερα να παρουσιάζει αύξηση του δημόσιου χρέους. Το δημόσιο χρέος αυξάνεται πλασματικά όταν σε ένα προϋπολογισμό προσμετρούνται οι κρατικές εγγυήσεις των ΔΕΚΟ. Και αυτό ακριβώς έγινε με την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Επιπλέον παρά τις αξιόλογες προσπάθειες του Στέφανου Μάνου και ορισμένων άλλων, το πελατειακό κράτος, οι συντεχνίες και ο ανοιχτός πόλεμος στον ίδιο τον Μητσοτάκη δεν επέτρεψαν να ολοκληρώσει το έργο του.

Κυβέρνηση Σημίτη : Από το 2001 και μετά έχει συνεχώς πρωτογενές πλεόνασμα, ενώ παράλληλα επί των ημερών του χρηματοδοτούνται από τα πιο μεγάλα δημόσια έργα (pseudokeynesianism). Για να υπάρχει λοιπόν, η επιθυμητή σύγκλιση με τους όρους της Ευρωζώνης, ώστε να μπει η χώρα στην Ο.Ν..Ε., η πολιτική Σημίτη με το creative accounting κεφαλαιοποιεί «τρύπες» και δημιουργεί ψευδώς (αλλά νομίμως) μια καλύτερη εικόνα της οικονομίας.

Κυβέρνηση Κώστα Α. Καραμανλή : Με «ήπια προσαρμογή» εκτόξευσε το χρέος, αφού στην ουσία αύξησε το Κράτος ακόμη περισσότερο. Μισθοί και επιχορηγήσεις για όλα τα γαλάζια παιδιά έφτασαν το δημόσιο χρέος στο 123%

Κυβέρνηση Γιώργου Α. Παπανδρέου : Βρέθηκε εντελώς απροετοίμαστη μπροστά στο βαρύ φορτίο που αποφάσισε να επωμιστεί. Είχε μειωμένα αντανακλαστικά με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος που κατέστησε το δημόσιο χρέος μη βιώσιμο.

Η πολιτική εκτροπή του νεοέλληνα αντικατοπτρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτισμική του παρακμή. Με φορολογικό σύστημα που ευνοεί την φοροδιαφυγή και με ένα κρατικά ελεγχόμενο τραπεζικό σύστημα, μέσα σε 30 χρόνια έχει μετατρέψει ένα αναποτελεσματικό σύστημα σε σύστημα εξουσίας και την ίδια στιγμή ο ίδιος έχει μετουσιωθεί σε επηρμένο αρχοντοχωριάτη.

Να προσέξουμε τον φασισμό που κρύβουμε όλοι μέσα μας.

Συναυλία Αγγελάκα. Το γνωστό πλήθος που μαζεύεται στις συναυλίες του ξεκινάει ένα "φασίστες, κουφάλες, έρχονται κρεμάλες" και παρασέρνει όλο το θέατρο βράχων. Ο Αγγελάκας παίρνει το μικρόφωνο και λέει : "Ξέρετε οτι διαφωνώ με αυτό το σύνθημα. Η απάντηση στον φασισμό δεν είναι αυτή. Η απάντηση είναι η ψύχραιμη σκέψη. Να προσέξουμε τον φασισμό που κρύβουμε όλοι μέσα μας"  

 

Το σπουδαίο της παρέμβασης είναι ότι ένα σημαντικό μέρος του πλήθους που "δεν ασχολείται με τα πολιτικά" δεν έχει ακούσει επί της ουσίας αυτόν τον αντίλογο ποτέ. Το πιο σπουδαίο είναι ότι το υπόλοιπο μέρος του πλήθους είναι οι γνωστοί antifa πωρωμένοι που έχουν ακούσει αυτόν τον αντίλογο αλλά τον έχουν απορρίψει ως "νεοφιλελέ", "δεξιό", "συστημικό". Ο ίδιος αντίλογος από τα χείλη ενός αγαπημένου τους καλλιτέχνη τους έκανε να το σκεφτούν για λίγα δευτερόλεπτα, όπως αποδεικνύεται από την παντελή απουσία γιουχαρίσματος και την μικρή σιωπή που ακολούθησε, καθώς και (ένα δυστυχώς ισχνό) χειροκρότημα. 

 

Τέτοιες φωνές χρειάζεται ο τόπος αυτήν την στιγμή.

lifo

Ο πιο απίθανος λόγος για τον οποίο χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια σε δημόσιο υπάλληλο!

Ο λόγος για τον οποίο χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια σε υπάλληλο του υπουργείου Υγείας -αδιευκρίνιστο το πότε- αποτελεί ίσως την πιο... απίστευτη περίπτωση απουσίας από τη δουλειά για λόγους υγείας και αποκαλύπτει το μέγεθος του «οργίου» χορήγησης αδειών στο Δημόσιο.  

Σύμφωνα με τον «Βηματοδότη» υπάλληλος του υπουργείου Υγείας πήρε τρεις εβδομάδες αναρρωτική άδεια γιατί το μεσαίο δάκτυλο του αριστερού του χεριού... εκτινασσόταν και προφανώς δεν μπορούσε να κυκλοφορεί στους διαδρόμους του υπουργείου με παρατεταμένο δάχτυλο.

Στον συγκεκριμένο υπάλληλο είχε χορηγηθεί η ανάλογη ιατρική γνωμάτευση από γιατρό του νοσοκομείου Λαρίσης ο οποίος σημείωνε σε αυτή ότι αφού τον εξέτασε διέγνωσε ότι πάσχει από «τινασσόμενο μέσο δάκτυλο της αριστερής χειρός».

iefimerida

Δεν μου αρέσει αυτή η Ελλάδα.

Δεν μου αρέσει αυτή η Ελλάδα. Μια Ελλάδα χωρίς όραμα και προοπτική αλλαγής.

Μια Ελλάδα πολιτικάντηδων που πατάει κάθε επιχειρηματική κίνηση.

Πολιτικάντηδων που εδώ και τρεις δεκαετίες ανεβαίνουν στην εξουσία φωνάζοντας πως η ραχοκοκαλιά της οικονομίας είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Δυστυχώς όμως, δεν υπήρχε ούτε ένα μέτρο, ούτε μια κίνηση που να υποστηρίζει τα λεγόμενα τους. Υψηλή φορολογία και γραφειοκρατία ήταν και είναι δυο βασικά στοιχεία που θα συνοδεύουν κάθε μικρομεσαίο επιχειρηματία.

Με τις λίγες οικονομίες του ο μικρός επιχειρηματίας θα ανοίξει ένα μαγαζί για να ζει την οικογένεια του και ίσως αν πηγαίνουν καλά οι δουλείες να επεκταθεί. Το όνειρο όμως, παραμένει όνειρο για τους περισσότερους.
Βλέπεις η ανοχή από το κράτος στο παραεμπόριο, η ανοχή σε κάθε λογής διαδηλωτές ακόμη και για τον πιο απίθανο λόγο ( αφορά κυρίως τις επιχειρήσεις των μεγάλων αστικών κέντρων) και τόσα άλλα κόβει τα φτερά σε κάθε φιλόδοξο νέο επιχειρηματία.

Και για όσους από αυτούς τους μαγαζάτορες θεώρησαν πως η φοροδιαφυγή είναι η λύση στην αφαίμαξη των κερδών τους από τον κρατικό μηχανισμό, ακόμη και σε εκείνο το σημείο η ανοχή του κράτους οργίζει τους υπόλοιπους.

Πιθανόν και ίσως όχι άδικα κάποιοι μικροεπιχειρηματίες να θεωρούν κλοπή από το κράτος την υψηλότατη φορολογία εις βάρος τους και υποσυνείδητα ή και συνειδητά με την φοροδιαφυγή να ανακτούν τα «κλεμμένα». Ίσως πάλι να είναι μια κίνηση απόγνωσης για να κλείσουν τρύπες από τα έξοδα που τρέχουν. Ίσως απλά και μόνο να είναι μικροαπατεωνίσκοι και να έχουν υποκύψει στο αμάρτημα της απληστίας.

Όπως και να έχει πάντως με τον έναν ή άλλο τρόπο - νομοταγείς και μη - νιώθουν καθημερινά τον αγώνα τους για επιβίωση, αλλά και τα όνειρα για επιχειρηματικότητα να πηγαίνουν χαμένα αφού ένα κράτος - τέρας ζει από αυτούς για να ταΐζει αργόσχολους και υπεράριθμους και να σπαταλάει χρήματα άσκοπα από εδώ και από εκεί.

Λουκέτο. Είναι η μόνη λέξη που έρχεται στην σκέψη τους. Λουκέτο και απόγνωση.

Και να μην αναφερθώ στους μεγάλους επιχειρηματίες. Δυστυχώς, οι λέξεις μεγάλος επιχειρηματίας έχουν ταυτιστεί με τις λέξεις κρατικοδίαιτος επιχειρηματίας (crony capitalism). Ακόμη και για όσους από αυτούς έχουν την «τύχη» να συναναστραφούν επιχειρηματικά με το δημόσιο δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν περιπέτειες με τον νόμο αφού μπορεί από την μια να έχουν χρέη προς το δημόσιο όταν την ίδια στιγμή από την άλλη το δημόσιο οφείλει τα ίδια και περισσότερα προς αυτούς.

Ελάχιστες είναι οι εξαιρέσεις που σηκώνουν στις πλάτες τους το φορτίο της ελεύθερης επιχειρηματικότητας. Επενδύουν σε ένα θολό επιχειρηματικό τοπίο με υψηλό ρίσκο και κάποιες φορές χάνουν, αλλά δεν το βάζουν κάτω. Ότι και να κάνουν βρίσκουν απέναντι τους ένα κράτος μόρφωμα και την γραφειοκρατία του σε κάθε τους βήμα. Παρόλα αυτά αγωνίζονται για να επιτύχουν τους στόχους τους και δεν τα παρατάνε.

Δεν μπορώ να ανέχομαι μια Ελλάδα που μετατρέπει κάθε ιδιωτικό υπάλληλο σε καρικατούρα του εαυτού του.

Νέα παιδία με πτυχία και γνώσεις βγαίνουν στην αγορά εργασίας γεμάτα δίψα για προσφορά και δημιουργία και συναντούν μπροστά τους μια αγορά που φυτοζωεί. Η αγορά δυστυχώς αργοπεθαίνει εξαιτίας της ξεροκεφαλιάς όλων σχεδόν των κυβερνήσεων των τελευταίων 30 ετών. Με αποφάσεις και χιλιάδες νόμους αποκλείει την οποιαδήποτε ευελιξία στον επιχειρηματικό κόσμο. Είτε αυτό ονομάζεται κατώτατος μισθός, είτε λέγεται ελαστική εργασία σε κάθε περίπτωση πρόκειται για απαγορευμένες έννοιες στην σύγχρονη ελληνική επιχειρηματικότητα. Σε καιρούς ύφεσης, για αυτούς προτιμότερη είναι η ανεργία, η εξαθλίωση και η λιτότητα.

Κάθε νέος που επιδιώκει να εργαστεί στον ιδιωτικό τομέα αντικρίζει έναν επιχειρηματικό κόσμο μαριονέτα του κρατικού σχεδιασμού που σε κάποιο βαθμό έχει «μολυνθεί» από το «νεοελληνικό όνειρο» και έχει υιοθετήσει τις αρρωστημένες νοοτροπίες του.

Στα ίδια λοιπόν γραφεία μικρών ή μεγάλων ιδιωτικών εταιριών θα δεις να τριγυρνάνε επηρμένοι και κόλακες από την μία και από την άλλη όλοι όσοι αγωνίζονται «για μια θέση στον ήλιο».

Τότε και αυτοί με την σειρά τους θα ψάξουν να βρουν τρόπους επιβίωσης. Ή θα διαλέξουν τον εύκολο δρόμο ή θα αγωνιστούν πιστεύοντας στις ικανότητες τους κόντρα στο τρέχον κατεστημένο.

Δύσκολη η απόφαση. Αν είναι «τυχεροί» κάποιος θα τους «χώσει» κάπου και θα κινούνται μέσα στα πλαίσια του προστατευτισμού του. Αν πάλι δεν είναι ευνοϊκά τα πράγματα για αυτούς θα πρέπει να δουν με θάρρος την πραγματικότητα και να ανεχτούν πρόσωπα και καταστάσεις για να συνεχίσουν να υπάρχουν στον χώρο.

Και τότε είναι που μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα με μέσον μεταμορφώνονται σε μικροί καρδινάλιοι και μοιάζουν αστείοι. Και από την άλλη ιδιωτικοί υπάλληλοι χωρίς μπάρμπα στην Κορώνη υποδύονται ρόλους για να επιβιώσουν. Καταπίνουν κάθε προσβολή από υπάνθρωπους και σφίγγουν τα δόντια μπροστά σε τόνους αμορφωσιάς. Σπάνιες είναι οι φορές που η ικανότητα επικρατεί της άνευ ουσίας έπαρσης και συμβαίνει να συνοδεύεται με μια γνωριμία που θα προσφέρει την θέση στον ήλιο.


Και είναι και αυτοί οι Έλληνες που ζουν και αναπνέουν με το «νεοελληνικό όνειρο».

Να βολευτούν κάπου. Και κατά προτίμηση στο δημόσιο. Ακόμη και όταν γνωρίζουν πως το δημόσιο δεν μπορεί να σηκώσει άλλες προσλήψεις. Ακόμη και όταν γνωρίζουν πως θα ζουν παρασιτικά εις βάρος των υπολοίπων συνεχίζουν να σκέφτονται το τομάρι τους.

Κι αν βολευτούν κάπου στο δημόσιο, αδιαφορούν για ότι και να γίνει γύρω τους. Κοιτούν το συναφή τους και τίποτε άλλο. Είναι και αυτοί οι συνδικαλισταράδες που θα μπουν μπροστάρηδες των συμφερόντων τους.
Και όλοι μαζί θα χλευάσουν τους υπόλοιπους Έλληνες που δεν είχαν την «τύχη» την δικιά τους». Και το κάνουν καθημερινά.

Στον γκισέ της υπηρεσίας με το αγενές ύφος στον ταλαιπωρημένο συνταξιούχο, με την καθυστέρηση της άφιξης του λεωφορείου την προκαθορισμένη ώρα γιατί έτσι βόλευε και με το κλείσιμο των δρόμων γιατί έτσι γουστάρουν.

Πιθανόν, το «νεοελληνικό τους όνειρο» συμπεριλαμβάνει και ένα σπίτι με δάνειο και ένα αυθαίρετο στο χωριό, ίσως και ένα cayenne των εκατό δόσεων και άλλα πολλά. Και φυσικά για ότι στραβό και εάν συμβαίνει δεν ευθύνονται οι ίδιοι, αλλά κάποιοι μασωνοεβραίοι ή κάποια υποχθόνια λέσχη ή απλά οι ξένοι.

Δεν μου αρέσει αυτή η Ελλάδα και όσο και να το φωνάζω δεν είναι πολλοί που αφουγκράζονται τις αγωνίες μου. Δεν βλέπω καμία διάθεση για βαθειά και ριζική αλλαγή της κατάστασης. Δεν μου αρέσει αυτή η Ελλάδα γιατί δεν βλέπω να ανθίζει καμία ελπίδα.

Deutsche Bank: Πόσο πιθανή είναι η επιστροφή στον Κανόνα του Χρυσού;

“Το ενδεχόμενο επιστροφής στον Κανόνα του Χρυσού, στο μέλλον, αποτελεί συνηθισμένο θέμα συζήτησης στην αγορά χρυσού. Το γεγονός αυτό από μόνο του εξηγεί πολλά για την αλλαγή στη συμπεριφορά των επενδυτών, πολλοί από τους οποίους θα χλεύαζαν μία αντίστοιχη συζήτηση πριν από πέντε χρόνια”.

Αυτά σημειώνει σε πρόσφατη έκθεσή του ο αναλυτής της Deutsche Bank, Daniel Brebner, προσθέτοντας πως αυτό «ίσως επίσης αποτελεί ένδειξη της απόγνωσης των επενδυτών, στην αναζήτηση επενδύσεων οι οποίες μπορούν να “θωρακίσουν” την περιουσία τους μακροπρόθεσμα».

Αν επανερχόταν... στο θρόνο του ο χρυσός και γινόταν το βασικό μέσο συναλλαγών, θα άλλαζε τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται οι κυβερνήσεις τα οικονομικά τους – κάτι που για πολλούς είναι καλό, δεδομένων των αποτελεσμάτων που είχαν οι μέχρι σήμερα χειρισμοί, σχολιάζει ο Brebner.

Προσθέτοντας ωστόσο ότι, παρ’ όλα αυτά, η εφαρμογή του Κανόνα του Χρυσού θα περιόριζε την ικανότητα μίας κυβέρνησης να επηρεάσει την προσφορά χρήματος στην οικονομία. Όπως εξηγεί, «η προσφορά χρήματος θα στηριζόταν πλήρως στον όγκο των αποθεμάτων χρυσού που διαθέτει μία χώρα και θα αναπτυσσόταν ανάλογα με το εμπορικό ισοζύγιο και την εγχώρια παραγωγή χρυσού (εξαρτώμενη από τα εγχώρια κοιτάσματα και από το αν αυτά τα κοιτάσματα αποτελούν στην ουσία δημόσια περιουσία -κάτι που εξετάζεται)».

Γιατί μπορεί να λειτουργήσει

Μεταξύ άλλων, ο αναλυτής της Deutsche Bank σημειώνει: «Πολλοί οικονομολόγοι ανατριχιάζουν στην ιδέα επιστροφής στον Κανόνα του Χρυσού. Αυτό είναι λογικό δεδομένης της σχολής στην οποία ανήκουν οι περισσότεροι: την Κεϋνσιανή ή παράγωγά της. Ο Κέυνς θεωρούσε την ευέλικτη νομισματική πολιτική ένα σημαντικό εργαλείο για την βελτιστοποίηση της οικονομίας. Ο χρυσός φαινομενικά αφαιρεί αυτή την ευελιξία – με αποτέλεσμα ο ίδιος ο Κέυνς να τον ονομάζει “βαρβαρικό απομεινάρι”. Στην πραγματικότητα, συμφωνούμε ότι κατά τη διάρκεια συγκεκριμένων περιόδων ακραίων οικονομικών ανισορροπιών, όπως η Μεγάλη Ύφεση, ίσως απαιτείται μεγάλη νομισματική ευελιξία.

Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι το μεγάλο πρόβλημα με τον χρυσό είναι διττό: 1) η προσφορά είναι ανεπαρκής και 2) η αύξηση της προσφοράς είναι ανεπαρκής.

Το πρώτο επιχείρημα είναι ψευδές. Ο όγκος του χρυσού δεν είναι σημαντικός. Αντιθέτως το επίπεδο στο οποίο τιμολογείται ο χρυσός είναι σημαντικό. Ένα μηδενικό μπορεί πολύ εύκολα να αλλάξει την αξία ενός λογαριασμού. Παρομοίως, μπορεί να προστεθεί στην αξία μίας ουγγιάς χρυσού. Στην ουσία οι απόλυτες τιμές δεν μετράνε. Όπως έχουμε ξαναπεί, ο χρυσός διαιρείται επ΄ άπειρον. Έχει σημασία ότι ένα τραπεζογραμμάτιο “αντιστοιχεί” σε ένα γραμμάριο ή σε ένα κιλό χρυσού; Θεωρητικά, δεν θα έπρεπε να μας νοιάζει.

Το δεύτερο επιχείρημα, πέραν του ότι είναι εσφαλμένο, δείχνει κάποια έλλειψη ταπεινότητας. Για να επιτευχθεί ουσιαστική σταθερότητα των τιμών μέσα σε μια αναπτυσσόμενη οικονομία θα πρέπει να αυξάνεται παράλληλα και η προσφορά χρήματος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι με τι ρυθμό. Ο ρυθμός είναι σημαντικός, αν αυξάνεται πολύ γρήγορα τότε έχουμε πληθωρισμό, αν αυξάνεται πολύ αργά αποπληθωρισμό (υποθέτοντας ότι η κυκλοφοριακή ταχύτητα χρήματος είναι σταθερή και στις δύο περιπτώσεις)».

Σύμφωνα με τον Brebner, υπάρχουν δύο σημαντικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για να επιτευχθεί ένας ικανός ρυθμός ανάπτυξης της προσφοράς χρήματος.

Πρώτον: Αύξηση πληθυσμού – καθώς μεταβάλλεται ο αριθμός όσων χρησιμοποιούν χρήμα, είναι απαραίτητη η προσαρμογή της προσφοράς χρήματος για να αποφευχθούν στρεβλώσεις στην τιμολόγηση που αυτό προκαλεί.

Δεύτερον: Παραγωγικότητα χωρίς μόχλευση – μία εκτίμηση της αύξησης της κατά κεφαλήν παραγωγικότητας (ή της δημιουργίας αξίας) που βιώνει μία κοινωνία με το χρόνο – χωρίς τη συνεισφορά της πιστωτικής ανάπτυξης.

Αρχίζουμε χρησιμοποιώντας γενικούς δείκτες για την οικονομική δραστηριότητα. Υπάρχουν αρκετοί δείκτες, όπως το ΑΕΠ και στοιχεία για το εμπόριο. Η δυσκολία ωστόσο, είναι να εντοπιστεί και να εξαιρεθεί ο αντίκτυπος της σημαντικής πιστωτικής επέκτασης σε αυτά τα στοιχεία για να καταλήξουμε στην πραγματική, χωρίς υποβοήθεια, ανάπτυξη για μία συγκεκριμένη οικονομία. Για παράδειγμα, τα τελευταία 32 χρόνια το ΑΕΠ των ΗΠΑ, σε πραγματικούς όρους, διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,7% (σύνθετος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης). Σε αυτή τη βάση, η μέση ανάπτυξη του αμερικανικού ΑΕΠ, μετά την πληθυσμιακή προσαρμογή, βρίσκεται περί το 1,6%.

«Από αυτό τον ρυθμό, ποια ήταν η συνεισφορά του χρέους στην ανάπτυξη; Αν υποθέσουμε, για την απλοποίηση των στοιχείων, ότι οι πιστώσεις συνεισέφεραν περίπου 0,5% ετησίως, τότε καταλήγουμε σε αύξηση 1,1% κατά μέσο όρο το χρόνο, σε παραγωγικότητα στις ΗΠΑ. Γι΄ αυτό το λόγο πιστεύουμε ότι η ταπεινότητα είναι αναγκαία – υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις που υποδεικνύουν ότι οι εντυπωσιακοί ρυθμοί ανάπτυξης και η αύξηση της παραγωγικότητας που σημειώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες δέχτηκαν προσωρινά ώθηση από την ανάληψη πρωτοφανών επιπέδων χρέους, σε παγκόσμιο επίπεδο. Ίσως τελικά δεν είμαστε τόσο ιδιοφυείς όσο νομίζουμε» σημειώνει ο Brebner.

Και συνεχίζει λέγοντας ότι «σε αυτό το πλαίσιο, εκτιμούμε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να μεγαλώσουν τη νομισματική τους βάση μόλις κατά 2,2% περίπου. Οι μακροπρόθεσμες τάσεις αύξησης της προσφοράς χρυσού δείχνουν “σύνθετο ρυθμό ανάπτυξης” της τάξης του 1,6%. Ενώ ο ρυθμός αυτός είναι κοντά στο αναγκαίο 2,2% που χρειάζεται για να αποφευχθούν οι αποπληθωριστικές πιέσεις, συνεχίζει να αποτελεί παράγοντα ανησυχίας για όσους βλέπουν τον χρυσό ως ένα βιώσιμο εναλλακτικό νόμισμα. Εντούτοις, αυτό δεν πρέπει να “ακυρώσει” τον χρυσό ως προτιμώμενο μέσο συναλλαγών για όσο οι συνθήκες αύξησης του όγκου παραμένουν δυσμενείς, η ακριβή αξία συνεχίζει να καθορίζεται από την κυβέρνηση – στην πραγματικότητα οι περιοδικές προσαρμογές στην αποτίμηση του χρυσού θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία εναλλακτική. Συνεπώς, ένας μικρός ρυθμός αύξησης του όγκου χρυσού θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από μία μικρή ανατίμηση του ίδιου του μετάλλου, με αποτέλεσμα να αποτρέπονται οι αποπληθωριστικές πιέσεις σε μία οικονομία».

Όπως λέει ο αναλυτής της DB, το πρόβλημα με την ανωτέρω λύση για την εμφανή υπερβολική έλλειψη χρυσού είναι ότι επαναφέρει αυτούς που καθορίζουν τη νομισματική πολιτική σε μία θέση από την οποία είναι πιθανό να αξιολογήσουν λανθασμένα το χρήμα με αποτέλεσμα να είναι πιθανές κεφαλαιακές στρεβλώσεις.

«Είναι κάτι που οι “λεπτολόγοι” της αγοράς μάλλον δεν θα καταλάβουν, αλλά ίσως κάνουν πιο “εύπεπτη” την μετάβαση στον χρυσό για όσους έχουν συνηθίσει στην ευελιξία που προσφέρει ένα συμβατικό νόμισμα» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Γιατί να μην λειτουργήσει

«Ενώ ο κανόνας του χρυσού θα μπορούσε να λειτουργήσει, παραμένουμε επιφυλακτικοί για το ότι θα τεθεί στο τραπέζι η εφαρμογή του (λόγω της σοβαρής χρηματοπιστωτικής κρίσης, η οποία ίσως συνοδεύεται από υψηλής μεταβλητότητας πληθωρισμό)» αναφέρει ο Brebner, προσθέτοντας ότι «σε μεγάλο βαθμό αποδίδουμε τις λίγες πιθανότητες εφαρμογής του στην κουλτούρα. Η παγκόσμια οικονομία, τον τελευταίο αιώνα, εξελίχθηκε σε ένα καθετοποιημένο σύστημα που βασίζεται στις κυβερνήσεις, το οποίο “οδηγείται” από την κοινή λογική».

Όπως εξηγεί, «η αυτοεξάρτηση και ο ατομικισμός της ελεύθερης αγοράς έμεινε στην άκρη προς χάριν ενός καταναλωτισμού της “νέας εποχής”. Πολιτισμικά, αυτό αντιπροσωπεύει για εμάς μία πανίσχυρη δύναμη, μία δύναμη που ελαχιστοποιεί τις δημιουργικές επιλογές/ λύσεις για τα οικονομικά αδιέξοδα. Σε αυτό το πλαίσιο επιφυλασσόμαστε να προβλέψουμε μία τόσο ριζοσπαστική λύση για τις νομισματικές ανισορροπίες».

capital.gr